Published By 
లైసెన్సు దుకాణం, లేబుల్, గడువు తేదీ, బిల్లు: కొనుగోలు నుంచి ఖాళీ డబ్బా పారవేసే వరకు రైతు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
పంటపై పురుగు కనిపించగానే పురుగు మందుల దుకాణానికి వెళ్లడం చాలామంది రైతులకు అలవాటు. దుకాణదారుడు ఇచ్చిన పురుగు మందుల డబ్బా తెచ్చి పిచికారీ చేయడం, ఫలితం కనిపించకపోతే మరో దఫా వేయడం, చివరికి ఈ మందు పనిచేయలేదని అనుకోవడం. ఖర్చు పెరుగుతుంది, పంట చేజారుతుంది, కారణం మాత్రం తెలియదు. అయితే చేతికొచ్చిన ఆ డబ్బా అసలైనదో కాదో దుకాణంలోనే తేల్చుకునే మార్గం ఇప్పుడు ప్రతి రైతు జేబులోనే ఉంది. అది స్మార్ట్ ఫోన్ కెమెరా.
నాలుగు అడుగుల్లో నిజ నిర్ధారణ :
కేంద్ర ప్రభుత్వ కీటకనాశకాల నిబంధనల (1971 లో రూపొందించబడ్డాయి, పలు మార్లు సవరించబడ్డాయి) ప్రకారం ఇప్పుడు ప్రతి పురుగు మందుల డబ్బా ప్యాకెట్ మీద క్యూఆర్ కోడ్ ముద్రించి ఉండాలి. దాన్ని స్కాన్ చేయడానికి ప్రత్యేకమైన యాప్ అక్కర్లేదు.
- డబ్బాపై లేదా లేబుల్పై ఉన్న క్యూఆర్ కోడ్ను గుర్తించాలి.
- ఫోన్లోని సాధారణ కెమెరా యాప్ తెరిచి కోడ్వైపు చూపాలి.
- స్కాన్ అవుతున్నప్పుడు తెరపై పసుపు రంగు పట్టీలో ఒక లింక్ కనిపిస్తుంది.
- ఆ లింక్ను నొక్కగానే ఫోన్ తయారీ సంస్థ వెబ్సైట్కు వెళ్తుంది. అక్కడ ఆ డబ్బాకు సంబంధించిన బ్యాచ్ నంబరు, తయారీ తేదీ, గడువు తేదీ, పూర్తి లేబుల్, కరపత్రం కనిపిస్తాయి.
వెబ్సైట్లో కనిపించిన బ్యాచ్ నంబరు, తేదీలు చేతిలోని డబ్బాపై ముద్రించిన వాటితో సరిపోలాలి. సరిపోలకపోయినా, కోడ్ అసలు స్కాన్ కాకపోయినా, స్కాన్ చేస్తే సంబంధం లేని పేజీ తెరుచుకున్నా ఆ సరుకును తీసుకోకూడదు. ఈ పని ఇంటికొచ్చాక కాదు, డబ్బు చెల్లించే ముందే దుకాణంలోనే ముగించాలి.
రైతులు పురుగు మందుల దుకాణంలోనే క్యూఆర్ కోడ్ స్కాన్ చేసి పురుగుమందు అసలైనదో లేదో నిర్ధారించుకోవాలి
కొనేటప్పుడు ఆరు సూత్రాలు
- లైసెన్సు ఉన్న దుకాణంలోనే కొనాలి. లైసెన్సు పత్రం దుకాణంలో కనిపించేలా ఉండాలి
- ప్యాకెట్పై అనుమతి పొందిన లేబుల్ ఉందో లేదో చూడాలి.
- గడువు ముగిసే తేదీని తప్పనిసరిగా చూడాలి.
- సీలు చెక్కుచెదరకుండా, ఎక్కడా కారకుండా ఉన్న ప్యాకెట్నే తీసుకోవాలి.
- అవసరమైనంత మాత్రమే కొనాలి. సీజన్ మొత్తానికి ఒకేసారి కొని ఇంట్లో పెట్టుకోవడం సరికాదు.
- దుకాణదారుడి నుంచి జీఎస్టీ బిల్లు తీసుకోవాలి. బిల్లు లేకపోతే తర్వాత ఫిర్యాదు చేయడానికి ఆధారం ఉండదు.
లేబుల్ మీద వెతకాల్సినవి
కీటకనాశకాల నిబంధనల్లోని 19వ నిబంధన ప్రకారం ప్రతి డబ్బాపై కొన్ని వివరాలు చెరిగిపోని సిరాతో ముద్రించి ఉండాలి. కేంద్ర కీటకనాశకాల బోర్డు, రిజిస్ట్రేషన్ కమిటీ ఇచ్చే నమోదు సంఖ్య వాటిలో మొదటిది. అది సాధారణంగా CIR అనే అక్షరాలతో మొదలవుతుంది. బ్రాండు పేరు కింద చిన్న అక్షరాల్లో ఉండే సాధారణ నామం, దాని శాతం రెండోది. ఉదాహరణకు క్లోరాంట్రానిలిప్రోల్ 18.5% ఎస్సీ. తయారీదారు పేరు, పూర్తి చిరునామా, తయారీ లైసెన్సు నంబరు, బ్యాచ్ నంబరు, తయారీ తేదీ, గడువు తేదీ, నికర పరిమాణం, గరిష్ఠ చిల్లర ధర కూడా ఉండాలి.
పురుగు మందు డబ్బా లేబుల్పై బ్యాచ్ నంబరు, తయారీ తేదీ, గడువు తేదీ వివరాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి
లేబుల్పై ఏటవాలుగా ఉండే వజ్రాకారపు గుర్తు ఆ మందు విషతీవ్రతను చెబుతుంది. కింది త్రిభుజం ఎరుపు రంగులో ఉంటే అత్యంత విషపూరితం, పసుపు అయితే తీవ్ర విషపూరితం, నీలం అయితే మధ్యస్థం, ఆకుపచ్చ అయితే స్వల్ప విషపూరితం. విషం సోకితే ఇవ్వాల్సిన విరుగుడు వివరాలు, డబ్బాతోపాటు ఉండే కరపత్రం కూడా తప్పనిసరి.
ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన మెలిక ఉంది. మందు నమోదై ఉంటే సరిపోదు. కొనేవారి పంటకు, వారు చూస్తున్న పురుగుకు అది నమోదై ఉండాలి. నమోదైన మందుల జాబితా, ఏ పంటలో ఏ పురుగుకు ఎంత మోతాదులో వాడాలనే వివరాలు), మొక్కల సంరక్షణ, తనిఖీ, నిల్వల సంచాలక కార్యాలయం, (DPPQ&S) వెబ్సైట్ ppqs.gov.in లో ఉన్నాయి. లేబుల్పై మిర్చి పేరు లేని మందును మిర్చిలో తామరపురుగుకు వాడమని దుకాణదారుడు చెబితే అది చట్టవిరుద్ధమైన సలహా. అలాంటి మందు వల్ల నష్టం జరిగినా పరిహారం అడిగే హక్కు ఉండదు.
ఇలాంటి చోట్ల కొనకూడదు :
ఫుట్పాత్పై, ఊరిలోకి వచ్చిన వ్యాన్లో, లైసెన్సు లేని వ్యక్తుల దగ్గర పురుగుమందు కొనడం అత్యంత ప్రమాదకరం. లేబుల్ లేని డబ్బాలు, గడువు ముగిసిన సరుకు, కారుతున్న లేదా మూత వదులుగా ఉన్న ప్యాకెట్లు, ఇప్పటికే తెరిచి ఉన్న సీసాలు వీటిని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ తీసుకోకూడదు. మార్కెట్ ధర కంటే బాగా తక్కువకు ఇస్తామనడం, కొంటే ఒకటి ఉచితమనే ఆఫర్లు కూడా అనుమానించాల్సిన సంకేతాలే.
లైసెన్సు ఉన్న దుకాణంలోనే పురుగు మందులు కొనాలి, జీఎస్టీ బిల్లు తప్పనిసరిగా తీసుకోవాలి
ఇంట్లో కాదు, తాళం వేసిన గదిలో కొన్న మందును ఎప్పుడూ అసలు డబ్బాలోనే, మూత గట్టిగా బిగించి ఉంచాలి. వేరే సీసాల్లోకి, ముఖ్యంగా నీళ్ల సీసాల్లోకి మార్చడం వల్ల ప్రాణాంతకమైన ప్రమాదాలు జరుగుతున్నాయి. తాళం వేసిన, పొడిగా, గాలి ఆడే గదిలో నిల్వ చేయాలి. ఇంట్లో, వంటగదిలో, ధాన్యం లేదా పశువుల దాణా పక్కన అసలు ఉంచకూడదు. పిల్లలకు అందని ఎత్తులో, ఎండ, వానకు తగలని చోట పెట్టాలి. కలుపు మందులను, పురుగుమందులను ఒకేచోట కలిపి ఉంచకూడదు.
రవాణా విషయంలోనూ అదే జాగ్రత్త పాటించాలి . తిండి గింజలు, కూరగాయలు, పశువుల దాణాతో కలిపి పురుగుమందులను తీసుకెళ్లకూడదు. తలపై, భుజంపై, వీపుపై మోసుకెళ్లడం సరికాదు. అసలు ప్యాకెట్లోనే ఉంచి, విడిగా వాహనంలో తరలించాలి.
పురుగు మందు లేబుల్పై త్రిభుజం రంగు మందు విషతీవ్రతను తెలియజేస్తుంది — ఎరుపు, పసుపు, నీలం, ఆకుపచ్చ
పిచికారీకి ముందు – ద్రావణం కలపడానికి శుభ్రమైన నీటినే వాడాలి. మురికి నీరు, నిలిచిపోయిన నీరు మందు పనితీరును తగ్గిస్తాయి. కలిపే ముందు లేబుల్పై, కరపత్రంపై ఉన్న సూచనలను పూర్తిగా చదవాలి. సిఫారసు చేసిన మోతాదునే వాడాలి. మోతాదు తక్కువైతే పురుగు చావదు, ఎక్కువైతే పంటకు, నేలకు, రైతుకు నష్టం. కలిపిన ద్రావణాన్ని అదే రోజు వాడేయాలి, ఇరవై నాలుగు గంటలు దాటిన ద్రావణం పనికిరాదు. ద్రావణాన్ని కలిపేటప్పుడు మందు ఒంటిపై పడకుండా చూసుకోవాలి, ట్యాంకును వాసన చూడకూడదు.
పరికరాల ఎంపిక కూడా అంతే ముఖ్యం. పగిలిన లేదా కారుతున్న స్ప్రేయర్, డస్టర్ను వాడకూడదు. పాడైన నాజిల్ను, సిఫారసు చేయని నాజిల్ను వాడకూడదు. మూసుకుపోయిన నాజిల్ను నోటితో ఊదడం చాలా ప్రమాదకరం, పాత టూత్బ్రష్తో శుభ్రం చేయాలి. కలుపు మందుకు, పురుగుమందుకు ఒకే స్ప్రేయర్ వాడకూడదు. పిచికారీ చేసేవారు పూర్తి చేతుల చొక్కా, ముఖానికి మాస్క్, కళ్లకు గాగుల్స్ లేదా ఫేస్ షీల్డ్, చేతులకు రబ్బరు తొడుగులు, కాళ్లకు రబ్బరు బూట్లు ధరించాలి. పిచికారీ చేస్తున్నంత సేపు తినడం, తాగడం, పొగతాగడం పూర్తిగా నిషేధం.
పొలం లో పురుగు మందు పిచికారీ చేసేటప్పుడు పూర్తి రక్షణ దుస్తులు, మాస్క్, గ్లవుజులు ధరించడం తప్పనిసరి
పిచికారీ చేసేటప్పుడు :- గాలి బలంగా వీస్తున్నప్పుడు, ఎండ తీవ్రంగా ఉన్నప్పుడు పిచికారీ చేయకూడదు. వర్షం పడటానికి ముందు, పడిన వెంటనే కూడా వద్దు. గాలికి ఎదురుగా ఎప్పుడూ పిచికారీ చేయకూడదు, గాలి వీచే దిశలోనే నడవాలి. చెరువులు, కాలువలు, తాగునీటి వనరుల దగ్గర పిచికారీ నిషిద్ధం. ఈసీ ఫార్ములేషన్ మందులను బ్యాటరీతో నడిచే యూఎల్వీ స్ప్రేయర్లో వాడకూడదు.
పురుగు మందుడబ్బాలను తాళం వేసిన, గాలి ఆడే గదిలో పిల్లలకు అందని ఎత్తులో నిల్వ చేయాలి
పిచికారీ తర్వాత
మిగిలిపోయిన ద్రావణాన్ని చెరువులో, కాలువలో, పొలం గట్టు వెంబడి పారబోయకూడదు. ఖాళీ డబ్బాలను మూడుసార్లు నీటితో కడిగి, పనికిరాకుండా చేసి భద్రంగా పారవేయాలి. వాటిని నీళ్లకు, ధాన్యానికి, మరే గృహావసరానికీ తిరిగి వాడకూడదు. మందు కలిపిన పాత్రలను వంటింటికి తీసుకురాకూడదు. పిచికారీ చేసిన బట్టలను మిగతా బట్టలతో కలపకుండా విడిగా ఉతకాలి. వెంటనే సబ్బుతో స్నానం చేయాలి. స్నానం చేయకుండా తినడం, పొగతాగడం చేయకూడదు. పిచికారీ చేసిన వెంటనే ఆ పొలంలోకి తిరిగి వెళ్లకూడదు.
ఖాళీ డబ్బాను మూడుసార్లు నీటితో కడిగి, పనికిరాకుండా చేసి సురక్షితంగా పారవేయాలి
విషం సోకిన అనుమానం వస్తే
తలనొప్పి, వాంతులు, కళ్లు తిరగడం, విపరీతమైన చెమట, శ్వాస ఇబ్బంది వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే ఆలస్యం చేయకూడదు.
- వెంటనే పని ఆపి, ఆ ప్రాంతం నుంచి బయటకు రావాలి.
- మందు అంటిన బట్టలు తీసేసి, శరీరాన్ని శుభ్రమైన నీటితో కడగాలి.
- ఆలస్యం చేయకుండా దగ్గరలోని వైద్యుడి దగ్గరకు వెళ్లాలి.
- వాడిన మందు డబ్బాను, లేబుల్ను వైద్యుడికి చూపించాలి. చికిత్స నిర్ణయించేది ఆ లేబులే.
లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయడం ప్రాణాంతకం కావచ్చు.
విషం సోకిన అనుమానం వస్తే వెంటనే డాక్టర్ను సంప్రదించి మందు డబ్బాను చూపించాలి
నకిలీ అని అనుమానిస్తే…
ముందుగా ఆ మందు వాడకం ఆపేయాలి. బిల్లు, ఖాళీ డబ్బా, మూత, కరపత్రం, మిగిలిన మందు అన్నీ భద్రపరచాలి. అందుబాటులో ఉన్న రాష్ట్ర వ్యవసాయ శాఖ అధికారికి (మండల వ్యవసాయాధికారి, వ్యవసాయ విస్తరణాధికారి, రైతు భరోసా కేంద్రం లేదా రైతు వేదిక సిబ్బందికి) రాతపూర్వక ఫిర్యాదు ఇచ్చి, పత్రంపై స్వీకరించినట్టు సంతకం తీసుకోవాలి. కీటకనాశకాల చట్టం, 1968 కింద నియమితులైన కీటకనాశక తనిఖీ అధికారులకు దుకాణాన్ని తనిఖీ చేసే, రికార్డులు స్వాధీనం చేసుకునే, నమూనా సేకరించే, అమ్మకాన్ని నిలిపివేసే అధికారం ఉంది. సేకరించిన నమూనాను రాష్ట్ర పురుగు మందుల పరీక్షా ప్రయోగశాలకు పంపుతారు. లేబుల్పై చెప్పిన దానికీ డబ్బాలో ఉన్న దానికీ తేడా తేలితే ఆ మందును మిస్బ్రాండెడ్గా ప్రకటించి, రెండేళ్ల వరకు జైలుశిక్ష, జరిమానా విధించే అవకాశం చట్టంలో ఉంది. సందేహాలుంటే కిసాన్ కాల్ సెంటర్ 1800-180-1551కు ఉచితంగా ఫోన్ చేయవచ్చు.
చివరగా…
మంచి మందు కొనడం సగం పని మాత్రమే. దాన్ని సరిగా నిల్వ చేయడం, సరైన మోతాదులో, సరైన సమయంలో, సరైన రక్షణ దుస్తులతో పిచికారీ చేయడం మిగిలిన సగం. ఈ రెండూ కలిస్తేనే పంట కాపాడుకున్నట్టు. దుకాణంలో క్యూఆర్ కోడ్ స్కాన్ చేయడానికి పట్టేది పది సెకన్లు. లేబుల్ చదవడానికి ఒక నిమిషం. ఆ కొద్ది సమయం ఒక పంటనూ, ఒక్కోసారి ఒక ప్రాణాన్ని కాపాడుతుంది.
బొల్లి వేణు బాబు సహాయక సస్య సంరక్షణ అధికారి (ఏంటోమోలోజి) సమగ్ర సస్య రక్షణ విభాగం,మొక్కల సంరక్షణ,తనిఖీ సంచాలక కార్యాలయం, భారత వ్యవసాయ శాఖ, ఫరీదాబాద్, ఫోన్ : 7701805763
