Published By 
తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ప్రస్తుతం ఎల్-నినో వల్ల ఆగస్టు 25వ తేది వరకు కూడా 15 జిల్లాలలో (ఆదిలాబాద్, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం, మహబూబాబాద్, వరంగల్ హనంకొండ, జనగామ, యాదాద్రి భువనగిరి, మేడ్చల్ మల్కాజిగిరి, జోగులాంబ గద్వాల్, వనపర్తి, నాగర్ కర్నూల్, నల్గొండ, సూర్యపేట్, ఖమ్మం మరియు నారాయణపేట) లోటు వర్షపాతం నమోదు కావడం జరిగింది.
యాసంగిలో కేవలం 3 నుంచి 4 తేలికపాటి తడులు ఇచ్చే పరిస్థితి ఉండి తక్కువ నీటితో స్థిరమైన దిగుబడి ఇచ్చే పంటలలో కంది పంట ఒక ముఖ్యమైన ప్రత్యామ్నాయ పంట. యాసంగి కాలంలో కంది పంట వేసుకొని ఎకరాకి దాదాపు 5 నుండి 6 క్వింటాళ్ల దిగుబడిని సాధించవచ్చు. కంది పంట ఈ 2026-27 సంవత్సరానికి యం. ఎస్. పి. (M.S.P.) కూడా 8150/- ఉంది. కావున రైతులకి మంచి అవకాశం.
కంది సాగు వలన కలిగే లాభాలు :-
కంది సాగు వల్ల భూసారం పెరుగుతుంది. కందికి ఎక్కువగా ఆకురాల్చు గుణం ఉండటం వల్ల, పంట కాలంలో ఎక్కువ మొత్తంలో ఆకు నేలలో పడి సేంద్రియ పదార్ధంగా మారడం వలన నేల భౌతిక, రసాయనిక లక్షణాలు మొరుగుపడతాయి. అంతేగాక భూమిలో మేలు చేసే సూక్ష్మజీవుల సంఖ్య పెరిగి భూమి గుల్లబారి నీరు నిల్వ ఉంచుకొనే సామర్ధ్యం పెరుగుతుంది. కంది వేర్లలో ఉండే రైజోబియం అను బ్యాక్టీరియా వేరు బుడిపెలలో ఉండి వాతా వరణంలో నత్రజనిని గ్రహించి నేలకు అందిస్తాయి.
నేలలు మరియు నేల తయారీ :-
ఎర్ర చల్క మరియు నల్లరేగడి నేలలు సాగుకు అనుకూలం. చౌడు నేలలు నేలలు పనికిరావు.
విత్తే సమయం :- సెప్టెంబర్ 15 నుండి అక్టోబర్ 15 వరకు విత్తుకోవాలి.
- రకం :- డబ్ల్యూ.ఆర్.జి.ఇ.-255 (వరంగల్ కంది-2), 120 నుంచి 130 రోజుల పంట కాలం కలిగి ఉంటుంది.
దిగుబడి (క్వి /ఎ ):- ఎకరాకి 7 క్వింటాళ్ల దిగుబడి ఇస్తుంది.
గుణగణాలు:- ఫ్యుజేరియమ్ ఎండు తెగులును తట్టుకుంటుంది.
- రకం :- డబ్ల్యూ.ఆర్.జి. – 65 (రుద్రేశ్వర) యూసంగి 120-130 రోజులు,
దిగుబడి :- ఎకరాకి దిగుబడి 7 నుంచి 8 క్వింటాళ్లు
గుణగణాలు:- ఫ్యుజేరియమ్ ఎండు తెగులు మరియు శనగపచ్చ పురుగును కొంతవరకు తట్టుకొని, నల్లరేగడి భూములకు అనువైనది.
- రకం :- టి .డి.ఆర్ .జి – 4 (హనుమ) యూసంగి
దిగుబడి :- 120-130 రోజుల పంట కాలం, ఎకరాకి 7-8 క్వింటాళ్ల దిగుబడి ఇస్తుంది.
గుణగణాలు:- ఫ్యుజేరియమ్ ఎండు తెగులును పూర్తిగా తట్టుకొనును. వెర్రి తెగులు మరియు శనగపచ్చ పురుగును కొంత మేరకు తట్టుకొనును.
- రకం :- ఐ.సి.పి. హెచ్-2740 (మన్నెకొండ కంది) యూసంగి పంటకాలం
దిగుబడి :- 120-140 రోజులు, ఎకరాకి 8-9 క్వింటాళ్ల దిగుబడి ఇస్తుంది.
గుణగణాలు:- ఫ్యుజేరియమ్ ఎండు తెగులు మరియు వెర్రి తెగులును పూర్తిగా తట్టుకొనును.
- రకం :- టి.డి.ఆర్.జి.- 272 (తెలంగాణ కంది – 3)
దిగుబడి :- ఎకరాకి 8-9 క్వింటాళ్ల దిగుబడి ఇస్తుంది.
గుణగణాలు :- ఫ్యుజేరియమ్ ఎండు తెగులును తట్టుకొని, ఇది అధిక దిగుబడినిచ్చే రకం.
- రకం :- టి.డి.ఆర్.జి.-59 (తెలంగాణ కంది -3)
దిగుబడి :- 130 రోజులు, ఎకరాకి 7 – 8 క్వింటాళ్ల దిగుబడిని ఇచ్చే రకం.
గుణగణాలు :- ఫ్యుజేరియమ్ ఎండు తెగులును, గొడ్డుమోతు తెగులును కొంత వరకు తట్టుకుంటుంది. కాయతొలుచు పురుగు మరియు కాయ ఈగలను కొంత మేరకు తట్టుకుంటుంది.
- రకం :- డబ్ల్యూ.ఆర్.జి.ఇ. 121 (తెలంగాణ కంది -2)
దిగుబడి :- యాసంగి కాలంలో 130-135 రోజుల కొంతకాలం కలిగి ఉండి, ఎకరాకి సరాసరి 7-8 క్వింటాళ్ల దిగుబడి ఇస్తుంది.
గుణగణాలు :- ఫ్యుజేరియమ్ ఎండు తెగులును మరియు మారుక మచ్చల పురుగు, కాయతొలిచే ఈగని కొంతవరకు తట్టుకుంటుంది
విత్తిన మోతాదు :- ఒక ఎకరాకు 5-6 కిలోల విత్తనం సరిపోతుంది.
విత్తన శుద్ధి :- విత్తనం లేదా భూమి ద్వారా సంక్రమించే తెగుళ్ళను అరికట్టడానికి థైరమ్ (లేదా) కాప్టాన్ 3 గ్రా. మందును ఒక కిలో విత్తనానికి చొప్పున పట్టించాలి. ఆ తర్వాత విత్తుకునే ముందు 200 నుండి 400 గ్రా. రైజోబియంను ఎకరా విత్తనానికి కలిపి విత్తుకోవాలి. అలాగే ట్రైకోడెర్మా విరిడి 8గ్రా. కిలో విత్తనానికి పట్టించినచో ఎండు తెగులు మరియు భూమి ద్వారా సంక్రమించే తెగుళ్ళ నుండి అరికట్టవచ్చును.
విత్తే దూరం :- నల్లరేగడి భూమిలో సాలుకు సాలుకు మధ్య 75 లేదా 90 సెం.మీ., ఎర్ర చల్క భూముల్లో సాలుకు సాలుకు మధ్య 45 లేదా 60 సెం.మీ, రెండు మొక్కల మధ్య 10 సెం.మీ ఉండేలా విత్తుకోవాలి.
విత్తే పద్ధతి :- నాగలి వెంబడి గాని, సాళ్ళలో గొర్రుతో గాని విత్తుకోవాలి. యాంత్రికంగా సీడ్ కమ్ ఫర్టిడ్రిల్ బోదె కాలువల పద్ధతిలో కూడా విత్తుకోవచ్చు.
అంతర పంటల :- కందిని వివిధ పంటలలో అంతర పంటగా పండించినప్పుడు ఖచ్చితమైన నిష్పత్తిని పొంటించాలి.
ఎరువుల యాజమాన్యం :- ఆఖరి దుక్కిలో పశువుల ఎరువు ఎకరానికి 2 టన్నుల చొప్పున వేసుకోవాలి. ముందు పంట అవశేషాలను రోటవేటర్తో భూమిని కలియదున్నాలి. ఎకరానికి 18 కిలోల యూరియా, 125 కిలోల సింగల్ సూపర్ ఫాస్ఫేట్ చివరి దుక్కిలో వేసుకోవాలి, ఆ తర్వాత పంట 30 రోజుల దశలో పై పాటుగా 18 కిలోల యూరియా వేసుకోవాలి.
కలుపు యాజమాన్యం :- పెండిమిథాలిన్ 30% ఎకరాకు 1.3 నుండి 1.6 లీటర్లు 200 లీటర్లు నీటిలో కలిపి విత్తిన వెంటనే గాని మరుసటి రోజు గాని పిచికారి చేయాలి. పైరు 20 రోజుల వయస్సులో వెడల్పాకు కలుపు లేత దశలో నివారణకు ఇమజితాఫిర్ 300 మి.లీ ఎకరాకు పిచికారి చేయాలి.
గడ్డి జాతి కలుపు మొక్కలు ఎక్కువగా ఉన్నచో క్విజలోఫాప్ ఇథైల్ 5%. ఇ.సి 400 మి.లీ. లేదా ప్రోపాక్విజాపాప్ 10% ఇ.సి, 250 మి.లీ కలుపు మొక్కలు 3-4 ఆకుల దశలో ఉన్నప్పుడు 250 లీటర్ల నీటిలో కలిపి పిచికారి చేయాలి.
నీటి యాజమాన్యం :- విత్తనం పెట్టి వెంటనే మొదటితడి, తర్వాత తేమను బట్టి 20-25 రోజులకి, 55-60 రోజులకి (మొగ్గ దశలో), కాయ అభివృద్ధి చెందే దశలో ఇస్తే సరిపోతుంది. ఇలా కీలకదశలలో తేలిక పాటి నీరు (డ్రిప్ లేదా బోదెల ద్వారా ) అందించి నిండు పూత దశలో నీరు పెట్టకూడదు .
పంట కోత :- కంది రకాన్ని బట్టి పూత దశ నుండి 40-45 రోజులలో పంట పరిపక్వతకు వస్తుంది. కోతకు 3–4 రోజల ముందు ఇమామెక్టిన్ బెంజోయేట్ 4 గ్రాములు లీటరు నీటికి చొప్పున కలివి పిచికారి చేసినచో నిల్వలో బ్రూచిడ్స్ ఆశించకుండా కాపాడవచ్చు.
80%. కాయలు పూర్తిగా పరిపక్వతకు వచ్చిన తర్వాత కోయాలి.
కోత అనంతర జాగ్రత్తలు :- కోసిన మొక్కలను చిన్న కట్టలుగా కట్టి చిన్న చిన్న గూళ్ళుగా పెట్టి 10-12 రోజుల వరకు ఎండ నిచ్చి ఆ తర్వాత నూర్పిడి చేయాలి.
నూర్పిడి యంత్రంతో గాని మనుషుల ద్వారా గాని నూర్పిడి చేయవచ్చు. పశువులతో తొక్కించి లేదా ట్రాక్టర్లతో తొక్కించి నూర్పిడి చేయవచ్చు. మనుషుల ద్వారా కట్టలను కర్రలతో కొట్టడం లేదా చెక్క బల్లలపై కొట్టి గింజలను వేరు చేయవచ్చును. నేరుగా కట్టలను నూర్పిడి యంత్రం (ఆల్ క్రాప్ త్రిషర్) లో జొప్పించి నూర్పిడి చేయవచ్చు. శనగపచ్చ పురుగు మరియు మారుకా మచ్చల పురుగు సకాలంలో నివారించడానికి సమగ్ర సస్యరక్షణ చర్యలు చేపట్టాలి. విత్తడం నుండి కోత వరకు యాంత్రిక పద్ధతులు అవలంభించనచో ఖర్చు తగ్గి ఆదాయం పెరుగును.
డా.ఎం. మధు, డా. ఎన్. మహేష్, శ్రీమతి. పి.సాధ్వి మరియు డా.ఏ. వెంకట్ రెడ్డి, టి.ఆర్.వి.కే. కొమురంభీం ఆసిఫాబాద్ మరియు కె.వి.కె. బెల్లంపల్లి ఫోన్ : 99125 22394.
