ఎల్ నినో పరిస్థితుల్లో సపోటా మరియు పనసలో నీటి సంరక్షణ

ప్రస్తుత వాతావరణ మార్పుల నేపథ్యంలో కరువు, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, తక్కువ లేదా అస్థిర వర్షపాతం మరియు తేమలో మార్పులు పండ్ల తోటలపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి. ముఖ్యంగా దీర్ఘకాలిక నీటి కొరత, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు మరియు తక్కువ సాపేక్ష ఆర్ద్రత వంటి ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులు మొక్కల్లో నీటి ఒత్తిడిని పెంచి, వాటి పెరుగుదల, పుష్పధారణ, కాయధారణ మరియు దిగుబడిని ప్రభావితం చేస్తాయి.

సపోటా మరియు పనస మొక్కలు కొంతవరకు ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులను తట్టుకోగలిగినప్పటికీ, దీర్ఘకాలం నీటి కొరత ఏర్పడినప్పుడు మొక్కలు బలహీనపడతాయి. వేర్ల ద్వారా నీరు మరియు పోషకాల శోషణ తగ్గడం, మొక్కల్లో రసప్రవాహం తగ్గడం, కిరణజన్య సంయోగక్రియ మందగించడం మరియు మొక్కల సహజ రక్షణ సామర్థ్యం తగ్గడం వంటి పరిణామాలు సంభవిస్తాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో రసం పీల్చే పురుగులు, కాయ తొలుచు పురుగులు మరియు పండ్లను దెబ్బతీసే కీటకాల ఉధృతి పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.

అందువల్ల ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితుల్లో కేవలం పురుగుమందులపై ఆధారపడకుండా, నేలలో తేమ సంరక్షణ, తగినంత నీటిపారుదల, తోట పరిశుభ్రత, క్రమబద్ధమైన పర్యవేక్షణ, జీవ నియంత్రణ, యాంత్రిక నియంత్రణ, వేప ఆధారిత ఉత్పత్తులు మరియు అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే రసాయన నియంత్రణ వంటి చర్యలను సమగ్రంగా అమలు చేయాలి.

1. తోట వయస్సును బట్టి నిర్వహణ

1.1 నర్సరీ మరియు కొత్తగా నాటిన మొక్కలు

నర్సరీ మరియు చిన్న వయస్సు మొక్కలు అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, తేమ కొరతకు సున్నితంగా ఉంటాయి. కాబట్టి క్రమం తప్పకుండా తగినంత నీరు అందించాలి. మొక్కల చుట్టూ సేంద్రీయ మల్చింగ్ చేయాలి.

తీవ్రమైన ఎండ సమయంలో అవసరాన్ని బట్టి షేడ్ నెట్ ఉపయోగించి వేడి ప్రభావాన్ని తగ్గించవచ్చు. అధిక ఉష్ణోగ్రత మరియు పొడి వాతావరణంలో పేనుబంక, పిండి నల్లి వంటి రసం పీల్చే పురుగుల కోసం తరచుగా మొక్కలను పరిశీలించాలి.

1.2 యువ తోటలు

యువ తోటల్లో ప్రతి మొక్కకు తగినంత సేంద్రీయ ఎరువు లేదా కంపోస్ట్ అందించి, నేలలో తేమ నిల్వ ఉండేలా మల్చింగ్ చేయాలి. కరువు సమయంలో డ్రిప్ ద్వారా అవసరానికి అనుగుణంగా నీటిపారుదల చేయాలి.

నీటి కొరత ఉన్న సమయంలో నేలలో ఎరువులు అధికంగా వేయకుండా, తగిన తేమ ఉన్నప్పుడు లేదా ఫెర్టిగేషన్ ద్వారా పోషకాలను అందించడం మంచిది.

1 .3 కాపు దశలో ఉన్న తోటలు

కాపు దశలో ఉన్న సపోటా మరియు పనస తోటల్లో పుష్పధారణ మరియు కాయధారణ సమయంలో నీటి కొరత రాకుండా చూడాలి. తీవ్రమైన కరువు సమయంలో అనవసరంగా అధిక కొమ్మల కత్తిరింపు చేయకూడదు. ఎండిపోయిన, వ్యాధిగ్రస్త కొమ్మలను మాత్రమే తొలగించాలి.

నేల మరియు ఆకుల విశ్లేషణ ఆధారంగా జింక్, బోరాన్, ఇనుము, మెగ్నీషియం వంటి సూక్ష్మపోషకాలను అవసరానికి అనుగుణంగా అందించాలి.

2. మల్చింగ్ ద్వారా నేల తేమ సంరక్షణ

మొక్కల బేసిన్ చుట్టూ సేంద్రీయ మల్చింగ్ చేయడం ద్వారా నేల నుంచి నీటి ఆవిరి నష్టాన్ని తగ్గించవచ్చు.

ఎండిన ఆకులు, వరి గడ్డి, వరి పొట్టు, కొబ్బరి పీచు, కోయిర్ పిత్, పంట అవశేషాలు లేదా బాగా కుళ్లిన సేంద్రీయ పదార్థాలను మల్చింగ్‌గా ఉపయోగించవచ్చు.

మల్చింగ్ వల్ల:

• నేలలో తేమ ఎక్కువకాలం నిల్వ ఉంటుంది.
• నేల ఉష్ణోగ్రతలో హెచ్చుతగ్గులు తగ్గుతాయి.
• కలుపు మొక్కల పెరుగుదల తగ్గుతుంది.
• వేర్ల కార్యకలాపాలు మెరుగుపడతాయి.
• మొక్కలపై నీటి ఒత్తిడి తగ్గుతుంది.
• నేల సేంద్రియ పదార్థం మరియు నిర్మాణం మెరుగుపడుతుంది.

మల్చింగ్‌ను కాండానికి నేరుగా తగిలించకుండా కొంత దూరం వదిలి వేయాలి.

3. తోట పరిశుభ్రత

చీడపీడల జీవచక్రాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడంలో తోట పరిశుభ్రత చాలా ముఖ్యమైనది.

• పురుగులు సోకిన పండ్లు, రెమ్మలు మరియు పుష్ప భాగాలను తొలగించాలి.
• నేలపై పడిపోయిన పండ్లను సేకరించి నాశనం చేయాలి.
• పురుగులు సోకిన కొమ్మలను కత్తిరించి తోట బయట నాశనం చేయాలి.
• తోటలోని కలుపు మొక్కలను నియంత్రించాలి.
• పురుగులకు ప్రత్యామ్నాయ ఆశ్రయం కల్పించే మొక్కలను తొలగించాలి.
• వేసవిలో సాధ్యమైన చోట లోతుగా దున్నడం ద్వారా నేలలోని కొన్ని పురుగు దశలను ఎండకు గురిచేయవచ్చు.

సపోటాలో పడిపోయిన పండ్లను సేకరించి నాశనం చేయడం, వేసవిలో దున్నడం మరియు ట్రాప్‌ల వినియోగం వంటి సమగ్ర చర్యలు పండు దెబ్బతీసే పురుగుల నిర్వహణలో సూచించబడ్డాయి.

4. నేల తేమ మరియు నీటిపారుదల నిర్వహణ

ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితుల్లో చీడపీడల నిర్వహణలో నేలలో తగినంత తేమను నిలుపుకోవడం మొదటి ప్రాధాన్యత.

• డ్రిప్ లేదా బేసిన్ పద్ధతిలో అవసరాన్ని బట్టి నీటిపారుదల చేయాలి.
• ముఖ్యంగా పుష్పించే దశ మరియు పండ్ల అభివృద్ధి దశలో నీటి కొరత రాకుండా చూడాలి.
• దీర్ఘకాలిక కరువు పరిస్థితుల్లో అవసరమైనప్పుడు జీవరక్షక నీటిపారుదల అందించాలి.
• నీరు పరిమితంగా ఉన్నప్పుడు తరచుగా తక్కువ పరిమాణంలో నీరు అందించడం ద్వారా వేర్ల ప్రాంతంలో తేమను నిలుపుకోవచ్చు.
• నీరు నిలిచిపోయే పరిస్థితులు రాకుండా తగిన పారుదల సౌకర్యం కల్పించాలి.
• డ్రిప్ ఉన్న తోటల్లో ఫెర్టిగేషన్ ద్వారా పోషకాలను విడతల వారీగా అందించడం ప్రయోజనకరం.

సపోటాలో డ్రిప్ పద్ధతి నీటి వినియోగ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఉపయోగకరంగా ఉందని జాతీయ ఉద్యాన మండలి సమాచారంలో పేర్కొనబడింది.

5 . చీడపీడల పర్యవేక్షణ

చీడపీడలను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించడం సమగ్ర పురుగు యాజమాన్యంలో కీలకం.

సపోటా మరియు పనస తోటలను క్రమం తప్పకుండా పరిశీలిస్తూ:

• కొత్త చిగుళ్లు,
• పుష్ప మొగ్గలు,
• పండ్లు,
• ఆకుల దిగువ భాగం,
• కాండం మరియు కొమ్మలు

వంటి ప్రాంతాలను ప్రత్యేకంగా గమనించాలి.

ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులు – చీడపీడలపై ప్రభావం

కరువు మరియు అధిక ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా మొక్కల్లో నీటి ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. దీని ఫలితంగా మొక్కల ఎదుగుదల మందగించి, కొత్త చిగుళ్లు మరియు పుష్పాల నాణ్యత తగ్గుతుంది. బలహీనమైన మొక్కలు పురుగు దాడికి ఎక్కువగా గురయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. సపోటాలో ఆకు, పూత మరియు కాయలను దెబ్బతీసే పురుగులతో పాటు పిండినల్లి వంటి రసం పీల్చేపురుగు, మొగ్గ తొలిచే కీటకాలను గమనించాలి. ఫెరోమోన్ ట్రాప్‌లు మరియు అవసరమైన ఇతర ఆకర్షణ ఉచ్చులను సంబంధిత పురుగుల పర్యవేక్షణకు ఉపయోగించవచ్చు. పసుపు స్టిక్కీ ట్రాప్‌లను రసం పీల్చే పురుగుల పర్యవేక్షణలో ఉపయోగించవచ్చు. పురుగు సంఖ్య లేదా నష్టం పెరుగుతున్నట్లు గుర్తించిన వెంటనే నియంత్రణ చర్యలు ప్రారంభిస్తే అధిక ముట్టడిని నివారించవచ్చు.

పనసలో ముఖ్యంగా రెమ్మ మరియు పండ్ల తొలుచు పురుగు, లేత మొగ్గలు, లేత రెమ్మలు మరియు అభివృద్ధి చెందుతున్న పండ్లను దెబ్బతీస్తుంది. దీని లార్వాలు మొక్క కణజాలంలోకి తొలుచుకుని వెళ్లడం వల్ల దెబ్బతిన్న భాగాల్లో రంధ్రాలు, విసర్జనలు మరియు తరువాత శిలీంధ్ర సంక్రమణలు కనిపించవచ్చు.

5.1 . యాంత్రిక మరియు భౌతిక నియంత్రణ

సపోటా మరియు పనసలో రసాయనాల వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి యాంత్రిక మరియు భౌతిక పద్ధతులకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.

పనసలో

కాండం మరియు కాయ తొలచు పురుగు సోకిన రెమ్మలు, పుష్ప మొగ్గలు మరియు పండ్లను తొలగించి నాశనం చేయాలి. పండ్లను చిన్న దశలోనే తగిన కవర్లతో కప్పడం ద్వారా పురుగు దాడిని తగ్గించవచ్చు. పండ్లను కవరింగ్ చేయడం మరియు దెబ్బతిన్న భాగాలను తొలగించడం ఈ పురుగు నిర్వహణలో ఉపయోగకరమైన చర్యలుగా సూచించబడ్డాయి.

సపోటాలో

పురుగు సోకిన పండ్లను సేకరించి నాశనం చేయాలి. కాండం తొలిచే పురుగుల రంధ్రాలను గుర్తించి, లోపల ఉన్న లార్వాలను తొలగించి రంధ్రాలను తగిన విధంగా మూసివేయాలి.

పిండినల్లి చెట్టు పైభాగాలకు చేరకుండా కాండంపై తగిన యాంత్రిక అడ్డంకులు, ఉదాహరణకు స్టిక్కీ బ్యాండ్‌లు లేదా పాలిథిన్ బ్యాండ్‌లు ఉపయోగించవచ్చు.

5.2 . జీవ నియంత్రణ

ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితుల్లో సహజ శత్రువులను సంరక్షించడం ద్వారా పురుగు జనాభాను సహజంగా నియంత్రించవచ్చు.

• పిండినల్లి కు వ్యతిరేకంగా కరిపతోలేమస్ మొంతరాజేరి వంటి పరభక్షకాలను సంరక్షించాలి.
• పేనుబంక  మరియు పిండినల్లిలపై లేడీబర్డ్ బీటిల్స్, లేస్‌వింగ్స్ వంటి సహజ శత్రువులను కాపాడాలి.
• బోరర్ పురుగులపై అందుబాటులో ఉన్న పరాన్నజీవులను సంరక్షించాలి.
• అవసరమైన సందర్భాల్లో Bacillus thuringiensis (Bt) వంటి సూక్ష్మజీవ ఆధారిత ఉత్పత్తులను గొంగళి పురుగుల ప్రారంభ దశలపై ఉపయోగించవచ్చు.
• బేయవేరియా బాససియాన వంటి శిలీంధ్రాలను సంబంధిత రసం పీల్చే పురుగులపై సిఫారసుల మేరకు ఉపయోగించవచ్చు.

5.3. వేప ఆధారిత ఉత్పత్తులు

వేప ఆధారిత ఉత్పత్తులను సమగ్ర పురుగు యాజమాన్యంలో భాగంగా ఉపయోగించవచ్చు.

వేపనూనె లేదా వేప కషయం వంటి ఉత్పత్తులు పురుగుల ఆహార స్వీకరణ, పెరుగుదల మరియు అభివృద్ధిపై ప్రభావం చూపుతాయి. ముఖ్యంగా ప్రారంభ దశలో ఉన్న రసం పీల్చే పురుగులు మరియు గొంగళి పురుగులపై వీటిని ఉపయోగించడం ద్వారా పురుగు సంఖ్య  తగ్గించవచ్చు.

వేప ఆధారిత ఉత్పత్తులను ఉపయోగించే సమయంలో పంట, పురుగు మరియు ఉత్పత్తి లేబుల్‌పై సూచించిన మోతాదులను పాటించాలి.

5.4. బొటానికల్ మరియు సూక్ష్మజీవ ఆధారిత నియంత్రణ

వేప, వెల్లుల్లి వంటి వృక్ష ఆధారిత పదార్థాలతో తయారైన అనుమతించబడిన సూత్రీకరణలను పురుగు నిర్వహణలో ఉపయోగించవచ్చు. అయితే ప్రతి స్వదేశీ సూత్రీకరణకు సమానమైన శాస్త్రీయ సమర్థత ఉంటుందని భావించకుండా, స్థానిక సిఫారసులు మరియు పంటపై పరీక్షించబడిన పద్ధతులకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.

గొంగళి పురుగుల ప్రారంభ దశలో Bt వంటి సూక్ష్మజీవ ఆధారిత ఉత్పత్తులు ఉపయోగపడతాయి. ఇవి సమగ్ర పురుగు యాజమాన్యంలో రసాయనాల వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి సహాయపడతాయి.

5.5. రసాయన నియంత్రణ – అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే

రసాయన పురుగుమందులను చివరి ప్రత్యామ్నాయంగా మరియు అవసరానికి అనుగుణంగా మాత్రమే ఉపయోగించాలి. పురుగు గుర్తింపు, ముట్టడి స్థాయి మరియు పంట దశను బట్టి నమోదైన మరియు సిఫారసు చేయబడిన పురుగుమందులను మాత్రమే ఉపయోగించాలి.

• ఒకే చర్య విధానం కలిగిన పురుగుమందులను వరుసగా ఉపయోగించకుండా MOA ఆధారంగా మార్పిడి చేయాలి.
• సిఫారసు చేసిన మోతాదును మాత్రమే ఉపయోగించాలి.
• పుష్పించే సమయంలో తేనెటీగలు మరియు ఇతర పరాగసంపర్క కీటకాల సంరక్షణకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
• జీవ నియంత్రణ ఏజెంట్లను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు వాటికి హాని కలిగించే పురుగుమందులను నివారించాలి.
• పంట కోతకు ముందు నిర్దేశిత వేచి ఉండే కాలాన్ని పాటించాలి.

6 . మొక్కల ఒత్తిడి తగ్గించడానికి పోషక నిర్వహణ

కరువు సమయంలో అధిక మోతాదులో రసాయన ఎరువులు వేయడం వల్ల మొక్కలపై అదనపు ఒత్తిడి ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. కాబట్టి:

• నేల పరీక్ష ఆధారంగా ఎరువుల వినియోగం చేయాలి.
• డ్రిప్ ఉన్న తోటల్లో ఫెర్టిగేషన్‌కు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
• సేంద్రీయ ఎరువులు మరియు కంపోస్ట్ ఉపయోగించాలి.
• సూక్ష్మపోషకాలను ఆకుల ద్వారా అవసరాన్ని బట్టి అందించాలి.
• తీవ్రమైన తేమ లోపంలో యాంటీ-స్ట్రెస్ పద్ధతులను స్థానిక సిఫారసుల మేరకు మాత్రమే ఉపయోగించాలి.

కరువు పరిస్థితుల్లో అనవసరమైన కొమ్మల కత్తిరింపును నివారించడం ద్వారా మొక్కపై నీటి ఒత్తిడిని తగ్గించవచ్చు.

7 . యాంటీ-ట్రాన్స్‌పిరెంట్ మరియు ఇతర ఒత్తిడి నిర్వహణ చర్యలు

అధిక ఉష్ణోగ్రతల సమయంలో మొక్కల నుంచి నీటి నష్టం అధికమవుతుంది. అవసరాన్ని బట్టి కయోలిన్ వంటి యాంటీ-ట్రాన్స్‌పిరెంట్‌లను సంబంధిత పంటకు సిఫారసు చేసిన మోతాదులో ఉపయోగించవచ్చు.

అదేవిధంగా, పుష్పధారణ మరియు కాయధారణ సమయంలో మొక్కలకు తగిన నీరు, సమతుల్య పోషకాలు మరియు ఆరోగ్యకరమైన పత్రావరణం ఉండేలా చూడటం ముఖ్యం.

8 . సపోటాలో ముఖ్యమైన సమగ్ర చర్యలు

సపోటా తోటల్లో ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు క్రింది చర్యలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి:

1. డ్రిప్ ద్వారా అవసరాన్ని బట్టి నీటిపారుదల.
2. మొక్కల చుట్టూ సేంద్రీయ మల్చింగ్.
3. పుష్పించే మరియు కాయధారణ దశల్లో నీటి కొరత లేకుండా చూడటం.
4. పురుగులు సోకిన పండ్లు, రెమ్మలను తొలగించడం.
5. క్రమం తప్పకుండా పురుగు పర్యవేక్షణ.
6. అవసరమైన చోట ఫెరోమోన్ మరియు స్టిక్కీ ట్రాప్‌ల వినియోగం.
7. పిండినల్లికు సహజ శత్రువుల సంరక్షణ.
8. వేప ఆధారిత ఉత్పత్తుల వినియోగం.
9. అవసరమైనప్పుడు సూక్ష్మజీవ ఆధారిత నియంత్రణ.
10. తీవ్రమైన ముట్టడిలో మాత్రమే సిఫారసు చేసిన రసాయన నియంత్రణ.

9 . పనసలో ముఖ్యమైన సమగ్ర చర్యలు

పనసలో ప్రధానంగా రెమ్మ మరియు పండ్ల తొలుచు పురుగు మరియు ఇతర రసం పీల్చే పురుగులపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం.

• తోటలో తగినంత నేల తేమను కొనసాగించాలి.
• సేంద్రీయ మల్చింగ్ చేయాలి.
• పుష్పించే మరియు పండ్ల అభివృద్ధి సమయంలో జీవరక్షక నీటిపారుదల అందించాలి.
• పురుగు సోకిన రెమ్మలు మరియు పండ్లను తొలగించాలి.
• పండ్లకు కవర్లు వేయాలి.
• కాండంపై యాంత్రిక అడ్డంకులు ఏర్పాటు చేయాలి.
• సహజ శత్రువులను సంరక్షించాలి.
• Bt మరియు ఇతర జీవ నియంత్రణ పద్ధతులను అవసరాన్ని బట్టి ఉపయోగించాలి.
• వేప ఆధారిత ఉత్పత్తులను ప్రారంభ దశలో ఉపయోగించాలి.
• తీవ్రమైన ముట్టడిలో మాత్రమే సిఫారసు చేసిన రసాయన నియంత్రణను చేపట్టాలి.

ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితుల్లో సపోటా మరియు పనస తోటల్లో చీడపీడల నిర్వహణను కేవలం పురుగుమందుల వినియోగానికి పరిమితం చేయకూడదు. మొక్కలపై నీటి ఒత్తిడిని తగ్గించడం, నేలలో తేమను సంరక్షించడం, మల్చింగ్, సమర్థవంతమైన నీటిపారుదల, తోట పరిశుభ్రత, క్రమబద్ధమైన పురుగు పర్యవేక్షణ, యాంత్రిక మరియు భౌతిక నియంత్రణ, సహజ శత్రువుల సంరక్షణ, వేప ఆధారిత ఉత్పత్తులు మరియు సూక్ష్మజీవ ఆధారిత నియంత్రణ వంటి పద్ధతులను సమన్వయంతో అమలు చేయాలి.

ముఖ్యంగా కరువు సమయంలో ఆరోగ్యకరమైన మొక్కలను నిర్వహించడం ద్వారా పురుగుల దాడిని తట్టుకునే సామర్థ్యాన్ని పెంచవచ్చు. చివరి దశలో అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే సిఫారసు చేసిన పురుగుమందులను ఉపయోగించడం ద్వారా పర్యావరణ పరిరక్షణతో పాటు మిత్ర కీటకాల సంరక్షణ, పండ్ల నాణ్యత మరియు దిగుబడి పరిరక్షణ సాధ్యమవుతుంది. “నీటి సంరక్షణ + మొక్కల ఆరోగ్యం + ముందస్తు పర్యవేక్షణ + జీవ/యాంత్రిక నియంత్రణ + అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే రసాయన నియంత్రణ” అనే సమగ్ర విధానం ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితుల్లో సపోటా మరియు పనస తోటల స్థిరమైన ఉత్పాదకతకు అత్యంత అనుకూలమైన వ్యూహంగా ఉంటుంది.

డా. ఎమ్. విశ్వనాథ, (ఉద్యాన శాస్త్రం ), ఎమ్. ఉదయ శ్రీ (కీటక శాస్త్రం ), డా. టి. సుశీల (ఉద్యాన శాస్త్రం ) ప్రధాన శాస్త్రవేత్త మరియు అధిపతి ఉద్యాన పరిశోధన స్థానం, వెంకతరమన్నగూడెం, ఫోన్ : 7330626385