గొర్రెలలో బ్లూటంగ్ (నీలి నాలుక) వ్యాధి – ప్రభావం

నివారణ చర్యలు :- 

మన గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో తరతరాలుగా గొర్రెల పెంపకం అనేక యాదవ కుటుంబాలకు ప్రధాన జీవనాధారంగా కొనసాగుతోంది. గొర్రెల ద్వారా మాంసం, గొర్రె పిల్లల విక్రయం, ఎరువు వంటి వివిధ రూపాల్లో కుటుంబాలకు ఆదాయం లభిస్తుంది. తక్కువ పెట్టుబడితో చేపట్టగలిగే ఈ వృత్తి గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తోంది. అయితే గొర్రెలలో సంక్రమించే వ్యాధుల వల్ల   గొర్రెల బరువు తగ్గడం, మరణాలు, చికిత్స ఖర్చులు పెరగడం, మార్కెట్ విలువ తగ్గడం వంటి సమస్యలు ఏర్పడి, గొర్రెల పెంపకందారుల ఆదాయంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతాయి. అలాంటి ముఖ్యమైన వ్యాధుల్లో బ్లూటంగ్  వ్యాధి ఒకటి.

బ్లూటంగ్ ఒక వైరస్ వల్ల కలిగే, కీటకాల ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధి. ఇది ముఖ్యంగా గొర్రెలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తుంది. మేకలు, పశువులు మరియు ఇతర రుమినెంట్లలో కూడా బ్లూటంగ్ వైరస్ సంక్రమించవచ్చు, అయితే సాధారణంగా వ్యాధి తీవ్రత తక్కువగా ఉంటుంది. బ్లూటంగ్‌కు కారణమయ్యే జాతికి మరియు  కుటుంబానికి చెందిన వైరస్. ఈ వ్యాధి సాధారణంగా ఒక గొర్రె నుంచి మరొక గొర్రెకు నేరుగా తాకడం ద్వారా వ్యాపించదు. Culicoides అనే చిన్న కొరికే ఈగలు ప్రధాన వ్యాప్తి కారకాలు. వ్యాధి సోకిన జంతువు రక్తాన్ని ఈ కీటకం పీల్చినప్పుడు వైరస్ దానిలోకి ప్రవేశిస్తుంది. అనంతరం అదే కీటకం ఆరోగ్యమైన జంతువును కుట్టినప్పుడు వైరస్ కొత్త జంతువుకు వ్యాపిస్తుంది. వర్షాకాలం, అధిక ఉష్ణోగ్రత మరియు తేమ ఉన్న సమయంలో Culicoides కీటకాల సంఖ్య పెరగడం వల్ల బ్లూటంగ్ వ్యాప్తి ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది. పశువులు కొన్ని సందర్భాల్లో స్పష్టమైన లక్షణాలు లేకుండానే వైరస్‌కు వాహకాలుగా ఉండి, కీటకాలకు వైరస్‌ను అందించగలవు.

Readmore :-Sheep Farming: పొటేళ్ల పెంపకంలో భారీ లాభాలు ఎలా సంపాదించుకోవాలి..?

తీవ్రమైన బ్లూటంగ్ కేసుల్లో నాలుకలో వాపు, రక్తప్రసరణలో మార్పులు మరియు రక్తనాళాల నష్టం కారణంగా నాలుక నీలం లేదా ఊదా రంగులో కనిపించవచ్చు. అందుకే ఈ వ్యాధికి “బ్లూటంగ్” అనే పేరు వచ్చింది. అయితే ప్రతి కేసులోనూ నాలుక నీలం రంగులో కనిపించకపోవచ్చు. కాబట్టి ఈ లక్షణం కనిపించకపోయినా జంతువుకు బ్లూటంగ్ వ్యాధి ఉండే అవకాశం ఉంది.

బ్లూటంగ్ వ్యాధి వ్యాప్తి మరియు సంక్రమణ ప్రమాదాన్ని పెంచే ప్రధాన కారకాల్లో వర్షాకాలం మరియు వర్షాల తరువాత ఏర్పడే అధిక తేమ, వేడి మరియు తేమతో కూడిన వాతావరణం, Culicoides కీటకాలు అధికంగా ఉండే ప్రాంతాల్లో జంతువులను ఉంచడం, రాత్రి సమయంలో ఎక్కువసేపు బయట మేత మేయించడం, ఎక్కువ సంఖ్యలో గొర్రెలను ఒకేచోట ఉంచడం, రోగనిరోధక శక్తి తక్కువగా ఉన్న గొర్రెలు, వ్యాధి ప్రభావిత ప్రాంతాల నుంచి వ్యాధికి సున్నితమైన గొర్రెలను కొత్త ప్రాంతాలకు తీసుకురావడం మరియు టీకాలు వేయని మందలు ముఖ్యమైనవి. ముఖ్యంగా కీటకాల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉండే కాలాల్లో గొర్రెలను రక్షించడం, కీటకాల నియంత్రణ చర్యలు చేపట్టడం మరియు అందుబాటులో ఉన్న టీకాలను పశువైద్యుల సలహాతో వినియోగించడం ద్వారా వ్యాధి వ్యాప్తి ప్రమాదాన్ని తగ్గించవచ్చు.

బ్లూటంగ్ వ్యాధి లక్షణాలు :-

వ్యాధి తీవ్రత ఒక్కో గొర్రెలో ఒక్కో విధంగా ఉంటుంది. ముఖ్యంగా అకస్మాత్తుగా జ్వరం రావడం, మేత తినకపోవడం, నీరసం, కదలడానికి ఇష్టపడకపోవడం, బరువు తగ్గడం, వేగంగా శ్వాస తీసుకోవడం, ముక్కు నుంచి నీరు కారడం, అధికంగా లాలాజలం రావడం వంటి లక్షణాలను గమనించాలి. అలాగే నోరు మరియు ముఖంలో మార్పులు, పెదవులు, ముఖం మరియు దవడ కింద వాపు, నోరు మరియు ముక్కు లోపల ఎర్రబడటం, నోరు లేదా నాలుకపై చిన్న రక్తస్రావాలు లేదా పుండ్లు, నాలుక వాపు, కొన్నిసార్లు నాలుక నీలం లేదా ఊదా రంగులోకి మారడం వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. నోటి నొప్పి కారణంగా గొర్రెలు మేతను సరిగా నమలలేకపోవచ్చు లేదా తినడం పూర్తిగా తగ్గించవచ్చు.

కాళ్లకు సంబంధించిన లక్షణాల్లో గిట్టల పైభాగంలో వాపు మరియు నొప్పి, కుంటడం, నిలబడటానికి లేదా నడవడానికి ఇబ్బంది వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. తీవ్రమైన కేసుల్లో శ్వాస తీసుకోవడంలో తీవ్ర ఇబ్బంది, తీవ్రమైన బలహీనత, అధిక నీరసం మరియు వేగంగా బరువు తగ్గడం సంభవించవచ్చు. వ్యాధి నుంచి కోలుకున్న తర్వాత కూడా కొంతకాలానికి ఉన్ని పెరుగుదలలో అంతరాయం ఏర్పడి, ఉన్ని బలహీనంగా లేదా అసమానంగా పెరిగే పరిస్థితి కనిపించవచ్చు. వ్యాధి తీవ్రంగా ఉన్న సందర్భాల్లో మరణం కూడా సంభవించే అవకాశం ఉంది.

చికిత్స :-

బ్లూటంగ్ వైరస్‌ను నేరుగా నిర్మూలించే ప్రత్యేక చికిత్స ప్రస్తుతం సాధారణంగా అందుబాటులో లేదు. అందువల్ల చికిత్స ప్రధానంగా వ్యాధి లక్షణాలను తగ్గించడం, జంతువుకు సహాయక సంరక్షణ అందించడం మరియు ద్వితీయ ఇన్ఫెక్షన్లను నియంత్రించడం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. అన్ని మందులను తప్పనిసరిగా పశువైద్యుని పరీక్ష, ప్రిస్క్రిప్షన్ లేదా సూచన మేరకే ఉపయోగించాలి.

అనారోగ్యంగా ఉన్న గొర్రెలను ప్రశాంతమైన, నీడ ఉన్న, పొడి మరియు శుభ్రమైన ప్రదేశంలో ఉంచి తగినంత విశ్రాంతి కల్పించాలి. ఎల్లప్పుడూ శుభ్రమైన తాగునీరు అందుబాటులో ఉండేలా చూడాలి. నోటిలో పుండ్లు లేదా నొప్పి ఉన్నప్పుడు మెత్తగా ఉండే, సులభంగా తినగలిగే పచ్చిమేత లేదా ఇతర అనుకూలమైన ఆహారాన్ని అందించాలి. నోటి పుండ్ల ఉపశమనానికి పశువైద్యుని సూచన మేరకు బోరోగ్లిజరిన్ పేస్ట్ వంటి స్థానిక చికిత్సలను ఉపయోగించవచ్చు.

కాళ్లలో వాపు, గాయాలు లేదా కుంటడం వంటి లక్షణాలు ఉన్నప్పుడు పశువైద్యుడు సూచించిన సాంద్రతలో పొటాషియం పర్మాంగనేట్  ద్రావణంతో ఫుట్ వాషింగ్ చేయాలి. జ్వరం, నొప్పి మరియు వాపును తగ్గించేందుకు అవసరమైన మందులను పశువైద్యుని ప్రిస్క్రిప్షన్ ప్రకారం మాత్రమే ఇవ్వాలి. ద్వితీయ బ్యాక్టీరియా ఇన్ఫెక్షన్ ఉన్నట్లు పశువైద్యుడు నిర్ధారించినట్లయితే, ఆయన సూచించిన యాంటీబయాటిక్స్‌ను పూర్తి కోర్సుగా ఇవ్వాలి.

Readmore:-‘జనవరి మాసంలో పాడి మరియు జీవాల సంరక్షణలో చేపట్టవలసిన చర్యలు`యాజమాన్య పద్ధతులు’’

తీవ్రమైన నీరసం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, మేత లేదా నీరు తీసుకోకపోవడం, అధిక బలహీనత లేదా జంతువు పరిస్థితి వేగంగా క్షీణించడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే పశువైద్యుడిని సంప్రదించాలి. సరైన సంరక్షణ, సమయానికి చికిత్స మరియు పశువైద్యుని పర్యవేక్షణ ద్వారా వ్యాధి తీవ్రతను తగ్గించి కోలుకునే అవకాశాలను మెరుగుపరచవచ్చు.

టీకా – వ్యాధి నియంత్రణలో అత్యంత ముఖ్యమైన ఆయుధం :-       

బ్లూటంగ్‌ను నియంత్రించడంలో టీకా వేయించడం అత్యంత ముఖ్యమైన మరియు ఆచరణాత్మకమైన చర్యల్లో ఒకటి. అయితే వ్యాధికి కారణమయ్యే వైరస్ సెరోటైపులకు సరిపోయే వ్యాక్సిన్‌ను స్థానిక పశువైద్య శాఖ సూచన మేరకు మాత్రమే ఉపయోగించాలి.

భారతదేశంలో ICAR అభివృద్ధి చేసిన పెంటావాలెంట్ ఇనాక్టివేటెడ్ బ్లూటంగ్ వ్యాక్సిన్‌లో BTV-1, 2, 10, 16 మరియు 23 సెరోటైపులు ఉన్నాయి. ICAR సమాచారం ప్రకారం, మొదటి టీకా సాధారణంగా 4 నెలల వయస్సులో వేయించి, 28 రోజుల తరువాత బూస్టర్ డోస్ ఇవ్వాలి. అయితే ప్రస్తుతం రాష్ట్ర లేదా జిల్లా పశుసంవర్ధక శాఖ అమలు చేస్తున్న టీకా షెడ్యూల్‌నే రైతులు తప్పనిసరిగా అనుసరించాలి.

తెలంగాణ పశుసంవర్ధక శాఖ కూడా గొర్రెలలో బ్లూటంగ్ వ్యాధి నియంత్రణకు టీకా కార్యక్రమాలను అమలు చేస్తోంది. జిల్లాల వారీగా నిర్వహించే ఉచిత లేదా ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలోని టీకా కార్యక్రమాల వివరాలను స్థానిక పశువైద్య సిబ్బంది లేదా పశుసంవర్ధక శాఖ అధికారులను సంప్రదించి తెలుసుకోవాలి.

మీ గ్రామంలో టీకా కార్యక్రమం నిర్వహించినప్పుడు, మందలోని ఆరోగ్యంగా ఉన్న గొర్రెలన్నింటికీ పశువైద్య శాఖ సూచన మేరకు టీకా వేయించాలి.

కీటకాల నియంత్రణ :-

బ్లూటంగ్ వ్యాప్తిలో Culicoides అనే చిన్న కొరికే కీటకాలు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి. అందువల్ల కీటకాల నియంత్రణకు కూడా తగిన చర్యలు తీసుకోవాలి. గొర్రెల కొట్టాలను శుభ్రంగా మరియు పొడిగా ఉంచాలి. నీరు నిల్వ ఉండే ప్రదేశాలను తొలగించాలి. కొట్టం చుట్టూ చెత్త, తడి సేంద్రియ పదార్థాలు మరియు ఇతర వ్యర్థాలు పేరుకుపోకుండా చూడాలి. అవసరమైనప్పుడు పశువైద్య శాఖ సూచించిన కీటక నివారణ మందులను మాత్రమే ఉపయోగించాలి.

కీటకాలు అధికంగా ఉండే కాలంలో గొర్రెలను బయట ఉంచే సమయాన్ని సాధ్యమైనంత వరకు తగ్గించాలి. ముఖ్యంగా సాయంత్రం మరియు రాత్రి సమయంలో Culicoides కీటకాల కాటు ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతాల్లో ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. అయితే కేవలం కీటక నియంత్రణ చర్యలు మాత్రమే బ్లూటంగ్‌ను పూర్తిగా నియంత్రించలేవు. టీకా, కీటక నియంత్రణ, మంచి మంద నిర్వహణ అనే సమగ్ర విధానాన్ని పాటించడం ద్వారా వ్యాధి వ్యాప్తి ప్రమాదాన్ని తగ్గించవచ్చు.

“లక్షణాలు కనిపిస్తే ఆలస్యం చేయకండి – వెంటనే సమీప పశువైద్యుడిని సంప్రదించండి.”

డా. దాసోహరి అనూష,  డా. శ్రీకాంత్ కందుల, వెటర్నరీ మెడిసిన్ (VCC)PVNR తెలంగాణ వెటర్నరీ యూనివర్సిటీహైదరాబాద్. 95508 96627