మినుము పంటలో పురుగుల ద్వారా వ్యాపించే వైరస్ తెగుళ్లు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మినుము ముఖ్యమైన పప్పుధాన్య పంట. రాష్ట్రంలో సుమారు మినుము  పంటను 3.67 లక్షల హెక్టార్లలో రైతాంగం సాగు చేస్తున్నారు. మన  రాష్ట్రంలో  మినుము పంట సగటు దిగుబడి 11.69 క్వింటాళ్లు/హెక్టారు గా నమోదైనది. అదేవిధంగా, రాష్ట్రంలో కృష్ణా, ప్రకాశం, బాపట్ల మరియు నంద్యాల జిల్లాలలో  మినుము పంటను  గణనీయమైన విస్తీర్ణంలో సాగు చేస్తున్నారు. రాయలసీమ ప్రాంతంలో నంద్యాల జిల్లా మినుము విత్తనం ఉత్పత్తిలో ప్రముఖ స్థానం కలిగి ఉంది. Kota-3, Kota-4, Kota-5, LBG-752, TBG-104, LBG-623, LBG-645, PU-31, IPU-2-43 మరియు GBG-1 వంటి రకాలను రైతులు సాగు చేస్తున్నారు. మినుము పంట రైతులకు ఆర్థిక లాభాలను అందించడమే కాకుండా నేలలో నత్రజనిని స్థిరీకరించి భూసారాన్ని పెంచుతుంది. ప్రస్తుతం ఎల్-నినో ప్రభావం వల్ల వాతావరణంలో అసాధారణ మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో మినుము పంటలో రసం పీల్చే పురుగుల ఉధృతి, తద్వారా వైరల్ తెగుళ్లు (పల్లాకు తెగులు, సీతాఫలం తెగులు, తలమాగుడు తెగులు ) మరింతగా వ్యాపించే అవకాశం వుంది. కాబట్టి రైతులు ముందస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం అత్యంత అవసరం.

ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో మినుము పంట రైతుల పొలాల్లో శాఖీయ దశ నుంచి కాయ ఏర్పడే దశల్లో వుంది. వర్షాధార ప్రాంతాల్లో మినుము పంట మొలకెత్తడం, పుష్పించడం, కాయల ఏర్పాటుపై ప్రతికూల ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే మినుము తక్కువ కాల వ్యవధి (75-90 రోజులు) కలిగిన పంట కావడం వల్ల ఇతర పంటలతో పోలిస్తే వర్షాభావాన్ని కొంతవరకు తట్టుకోగలదు.

ఎల్-నినో ప్రభావం వలన తెగుళ్ళ ఉధృతి :

• ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం → వైరస్ ను వ్యాప్తి చేసే కీటకాలు (ఉదా: తెల్ల దోమలు,పేనుబంక, తామర పురుగులు) వేగంగా పెరుగుతాయి.
• తీవ్ర బెట్ట పరిస్థితులకు మొక్క గురైనప్పుడు → మొక్కల రోగనిరోధక శక్తి తగ్గి, వైరస్ దాడి ఎక్కువ అవుతుంది
• మినుము పంటలో రసం పీల్చే పురుగుల ద్వారా వ్యాపించే వైరస్ తెగుళ్లు అత్యంత ప్రాముఖ్యమైనవి. ఇవి పంట దిగుబడిని తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తాయి. మినుములో పురుగుల ద్వారా ఆశించే ప్రధాన వైరస్ తెగుళ్లు, వాటి లక్షణాలు మరియు నివారణ చర్యలు కింద వివరించడం జరిగింది.

పల్లాకు తెగులు :-

• ఇది మినుము పంటను ఆశించే అత్యంత ముఖ్యమైన మరియు నష్టదాయకమైన వైరస్ తెగులు.
• వ్యాప్తి చేసే పురుగు: ఈ వైరస్ తెల్లదోమ ద్వారా ఒక మొక్క నుండి మరో మొక్కకు వేగంగా వ్యాప్తి చెందుతుంది.

తెగులు లక్షణాలు :-

• ఆకులపై అక్కడక్కడా పసుపు పచ్చని మచ్చలు ఏర్పడతాయి. క్రమంగా ఆకంతా పసుపు రంగులోకి మారుతుంది.
• తొలిదశలోనే ఈ తెగులు సోకితే మొక్కలు గిడసబారిపోయి, పూత పూయక ఎండిపోతాయి.
• తెగులు ఆశించిన మొక్కల్లో కాయలు సరిగ్గా రావు.

2. తలమాడు తెగులు / ఆకు ముడుత తెగులు :-

• ఈ వైరస్ తెగులు వర్షాభావ పరిస్థితులలో లేదా పొడి వాతావరణంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
• వ్యాప్తి చేసే పురుగు: ఇది తామర పురుగులు ద్వారా వ్యాప్తి చెందుతుంది.

తెగులు లక్షణాలు :-

• ఆకుల అంచులు వెనుక వైపునకు లేదా కిందికి ముడుచుకుని మెలికలు తిరుగుతాయి.
• ఆకుల అడుగు భాగంలో ఉండే ఈనెలు ఎరుపు లేదా గోధుమ రంగులోకి (రక్త వర్ణం) మారుతాయి.
• లేత దశలో వ్యాధి సోకితే మొక్కల తలలు (పైభాగాలు) మాడిపోయి ఎండిపోతాయి.

3. ఆకు ముడత వ్యాధి / సీతాఫలం తెగులు :

వ్యాప్తి చేసే పురుగు: ఇది ప్రధానంగా పేనుబంక పురుగుల ద్వారా ఒక చోటు నుండి మరోచోటుకి వ్యాపిస్తుంది.

తెగులు లక్షణాలు :-

• ఆకులు పరిమాణంలో పెద్దవిగా మారి, మందంగా మరియు గరుకుగా తయారవుతాయి.
• ఆకులపై ముడతలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.
• పూత మరియు కాయలు వికృతంగా మారిపోవడం వల్ల దిగుబడి పూర్తిగా తగ్గిపోతుంది.

సమగ్ర నివారణ చర్యలు:

• వైరస్ తెగుళ్లకు నేరుగా మందులు అందుబాటులో లేవు కాబట్టి వైరస్‌ను వ్యాప్తిచేసే రసం పీల్చే పురుగులను నివారించడం ద్వారా మాత్రమే వీటిని అరికట్టవచ్చు.
• నిరోధక రకాలు:  పల్లాకు తెగులును తట్టుకునే మినుము రకాలైన LBG 932, LBG 904,TBG 129, LBG 884, GBG 1, TBG 104, LBG 752, LBG 787 మరియు PU 31 వంటి విత్తనాలను ఎంచుకోవాలి.
• విత్తన శుద్ధి : విత్తే ముందు కిలో విత్తనానికి ఇమిడాక్లోప్రిడ్ 5 గ్రాములు లేదా థయామెథాక్సామ్ 5 గ్రా. లేదా ఇమిడాక్లోప్రిడ్ 600 FS 5 మి .లీ / కిలో విత్తనానికి కలిపి విత్తన శుద్ధి చేయడం ద్వారా మొదటి 30 రోజుల వరకు రసం పీల్చే పురుగుల నుంచి పంటను కాపాడుకోవచ్చు.
• పొలం పరిశుభ్రత : పొలంలో తెగులు ఆశించిన మొక్కలను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించి, వాటిని పీకి కాల్చివేయాలి (Rogueing).
• పసుపు, నీలి రంగు జిగురు అట్టలు: ఎకరాకు 10-15 పసుపు రంగు జిగురు అట్టలను (తెల్లదోమల కోసం), నీలి రంగు అట్టలను (తామర పురుగుల కోసం) అమర్చడం ద్వారా పురుగుల ఉధృతిని తగ్గించవచ్చు.
• రసాయన నివారణ (Chemical Control): పురుగుల ఉధృతి ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు కింద పేర్కొన్న మందులను మార్చి మార్చి పిచికారీ చేయాలి.

తెల్లదోమ మరియు ఇతర రసం పీల్చే పురుగుల ఉధృతి ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, మందులను ఒకే రకంగా వరుసగా ఉపయోగించకుండా మార్చి మార్చి పిచికారీ చేయాలి. ఎసిటామిప్రిడ్ 20 SP 250 గ్రా./హెక్టారు లేదా ఇమిడాక్లోప్రిడ్ 17.8 SL 100–125 మి.లీ./హెక్టారు లేదా థయామెథాక్సామ్ 25 WG 150 గ్రా./హెక్టారు లేదా డైఫెంథియురాన్ 50 WP 1 కిలో/హెక్టారు లేదా క్లోథియానిడిన్ 50 WDG 100 గ్రా./హెక్టారు లేదా పైమెట్రోజిన్ 50 WG 250 గ్రా./హెక్టారు లేదా ఫ్లోనికామిడ్ 50 WG 150 గ్రా./హెక్టారు..

పంట బెట్ట పరిస్థితిలో/బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు పురుగుమందులతో పాటు పోషక ద్రావణాలను ఇవ్వాలనుకుంటే, మినుములో సాధారణంగా KNO₃ (13:0:45) 5 గ్రా./లీటరు, 19:19:19 5 గ్రా./లీటరు లేదా యూరియా  10 గ్రా./లీటరు నీటిలో కలిపి ఆకులపై పిచికారీ చేయవచ్చు. అయితే KNO₃, 19:19:19, యూరియాను ఒకేసారి కలిపి పిచికారీ చేయడం కంటే అవసరాన్ని బట్టి ఒక్కోసారి విడిగా ఇవ్వడం మంచిది. పురుగుమందుతో కలపాల్సి వస్తే KNO₃, 19:19:19, యూరియాను ఒకేసారి కలిపి పిచికారీ చేయడం కంటే అవసరాన్ని బట్టి ఒక్కోసారి విడిగా ఇవ్వడం మంచిది. తీవ్ర ఎండ, నీటి ఒత్తిడి ఉన్న సమయంలో పిచికారీ చేయకుండా ఉదయం లేదా సాయంత్రం చేయాలి.

డా. జె. మంజునాథ్, డా. బి. హెచ్. చైతన్య, డా. ఎస్. నీలిమ,  డా. వి. జయలక్ష్మి,  పరిశోధనా సహ సంచాలకులు, ప్రాంతీయ వ్యవసాయ పరిశోధనా కేంద్రం, నంద్యాల, ఫోన్ : 99088 02200