వ్యవసాయ వ్యర్థాల నుంచి సంపద: కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ (CBG) తో స్వచ్ఛ ఇంధన భవిష్యత్తు

               పంటకోతల తర్వాత వ్యవసాయ క్షేత్రంలో మిగిలిన వ్యర్థాలను నిరుపయోగం అనుకొని చాలావరకు రైతులు వాటిని వ్యవసాయక్షేత్రంలోనే మంటకి ఆహుతి చేస్తున్నారు. ఇది మన రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలలోనే కాకుండా దేశవ్యాప్తంగా రైతు సోదరులు దీనికి అలవాటుపడ్డారు. ప్రపంచ వ్యవసాయంలో భారతదేశం ఆహార ధాన్యాలు, నూనెగింజలు మరియు చెరుకు ఉత్పత్తిలో కీలకపాత్ర పోషిస్తుంది. వివిధ వాతావరణ మండలాల్లో వివిధ పంటలు దేశం నలుమూలల్లో పండిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా వరి, ప్రత్తి, మొక్కజొన్న, చెరకు మరియు వేరుశనగ లాంటి పంట వ్యర్థాలు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పంట వ్యర్థాలను తగలబెట్టటంలో చైనా, భారత్, అమెరికా మరియు ఆఫ్రికా దేశాలు అగ్ర స్థానంలో నిలుస్తున్నాయి. కేవలం వరి, గోధుమ మరియు చెరకు పంటల వ్యర్థాలు తగలబెట్టటంలో ఈ దేశాలు 82% వాటా కలిగి ఉన్నాయి. భారత్లో ఏటా భారీగా పంటల అవశేషాలు, వ్యర్థాలు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. ఇండియాలో వరి, గోధుమ పంటల వల్ల అధిక మొత్తంలో అవశేషాలు ఉత్పత్తి అవుతున్నట్లు అంచనా. అందులో ఉత్తరప్రదేశ్, పంజాబ్, మహారాష్ట్ర ముందువరసలో ఉన్నాయి. ఒక అధ్యయనం ప్రకారం -పంట అవశేషాలను కాల్చడం వల్ల ఏటా దాదాపు 14.9 కోట్ల టన్నుల కార్బన్ డయాక్సైడ్, 90 లక్షల టన్నులకు పైగా కార్బన్ మోనాక్సైడ్, 2.5 లక్షల టన్నుల సల్ఫర్ డయాక్సైడ్, ఏడు వేల టన్నుల కార్బన్ తదితరాలు విడుదలవుతున్నాయి. నేలలో పోషకాల క్షీణత అనగా ఒక టన్ను పంట వ్యర్థాలు తగలబెట్టడం వలన 5.5 కిలోల నత్రజని, 2.3 కిలోల భాస్వరము, 25 కిలోల పొటాష్, 1.2 కిలోల గంధకము మరియు 400 కిలోల సేంద్రీయ కర్బనం నష్టపోవడం జరుగుతుంది. నేలలోని పోషక లభ్యతకు అనుకూలించే ఉపయోగకరమైన సూక్ష్మజీవులు చనిపోతున్నాయి. విలువైన పశుగ్రాసాల నష్టం జరుగుతుంది. పెద్దమొత్తంలో వాటిని తగలబెడుతున్నందువల్ల వాయు కాలుష్యం అధికమవుతోంది.

Read more ;- Biogas Uses: బయోగ్యాస్ వల్ల కలిగే ఉపయోగాలు

భారత నూతన, పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ అంచనా ప్రకారం దేశీయంగా ఏటా 50 కోట్ల టన్నుల పంట అవశేషాలు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. వాటిలో అధిక భాగాన్ని పశుగ్రాసంగా, గృహ, పారిశ్రామిక అవసరాలకు ఉపయోగిస్తున్నారు. అవన్నీ పోను 14.2 కోట్ల టన్నుల మేర మిగిలిపోతున్నాయి. అందులో దాదాపు 9.2 కోట్ల టన్నుల అవశేషాలను ఏటా దహనం చేస్తున్నారు. నవంబరు, డిసెంబరు నెలల్లో పంజాబ్, హరియాణా రాష్ట్రాల్లోని రైతులు వరి పంట అవశేషాలను అధిక మొత్తంలో కాల్చడం వల్ల దేశ రాజధాని దిల్లీని వాయు కాలుష్యం చుట్టుముడుతోంది.

భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం మిలియన్ల టన్నుల వ్యవసాయ అవశేషాలు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. విలువైన ఈ జీవపదార్థాన్ని కాల్చివేయడం లేదా వృథాగా పారవేయడం బదులుగా, దీనిని కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ (Compressed Biogas – CBG)గా మార్చుకోవచ్చు. ఇది రైతులకు ప్రయోజనం చేకూర్చడంతో పాటు, కాలుష్యాన్ని తగ్గించి, వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ (Circular Economy) ను బలోపేతం చేసే స్థిరమైన పునరుత్పాదక ఇంధనం.

1.కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ అంటే ఏమిటి ?

కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ (CBG) అనేది వరి గడ్డి, గోధుమ గడ్డి, ప్రెస్‌మడ్, బగాస్, చెరకు చెత్త, నేపియర్ గడ్డి, పశువుల పేడ, కోళ్ల వ్యర్థాలు, పండ్లు–కూరగాయల వ్యర్థాలు, గుర్రపుడెక్క (Water Hyacinth) పశువుల పేడ, వ్యవసాయ అవశేషాలు, ఆహార వ్యర్థాలు, చెరకు పరిశ్రమ వ్యర్థాలు వంటి సేంద్రీయ పదార్థాల నుంచి ఉత్పత్తి చేసే పర్యావరణహిత పునరుత్పాదక ఇంధనం.

2.కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ తయారీకి ఉపయోగించే ముడి పదార్థాలు

వరి గడ్డి, గోధుమ గడ్డి మరియు ఇతర పంట అవశేషాలు, పశువుల పేడ , మొక్కజొన్న కాండాలు, పత్తి కాండలు, సోయాబీన్ గడ్డి, వేరుశనగ తొక్కలు, సజ్జ కాండాలు, సజ్జ గింజల అవశేషాలు (మిల్లెట్ పొట్టు), జొన్న కాండాలు, సూర్యకాంతి కాండాలు, కొబ్బరి చెక్కలు, అరెకా చెక్కలు (అరెకానట్ హస్క్), వెదురు కాండాలు , వెదురు ఆకులు , వెదురు అవశేషాలు ,  పండ్లు, కూరగాయలు మరియు ఆహార వ్యర్థాలు,  నేపియర్ గడ్డి వంటి బయోమాస్ పంటలు,  ప్రెస్‌మడ్, చెరకు వ్యర్థాలు ,  గుర్రపుడెక్క (Water hyacinth), మార్కెట్ మరియు కూరగాయల వ్యర్థాలు, పశువుల పేడ , మేక/గొర్రె పేడ మరియు కోళ్ల వ్యర్థాలు ‘

3.CBG ఎలా తయారవుతుంది?

సాధారణంగా శుద్ధి చేసిన కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ లో మీథేన్ ప్రధాన భాగంగా ఉంటుంది. దీని ఇంధన లక్షణాలు సంపీడిత సహజ వాయువు (Compressed Natural Gas ) కు దగ్గరగా ఉండటంతో, తగిన ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా వాహనాలు మరియు ఇతర ఇంధన అవసరాలకు ఇంధనంగా ఉపయోగించే తక్కువ కాలుష్య ఇంధనం.

 4.కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ వల్ల ప్రయోజనాలు

1. వ్యర్థాల నుంచి సంపద: వ్యవసాయ, పశు మరియు సేంద్రీయ వ్యర్థాలను విలువైన ఇంధనంగా మార్చవచ్చు.
2. రైతులకు అదనపు ఆదాయం: పంట అవశేషాలు, పేడ వంటి ముడి పదార్థాలను CBG యూనిట్లకు అందించడం ద్వారా ఆదాయ అవకాశాలు పెరుగుతాయి.
3. పర్యావరణ పరిరక్షణ: పంట అవశేషాల దహనం, వాయు కాలుష్యం మరియు హరిత గృహ వాయు ఉద్గారాలను తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
4. పునరుత్పాదక ఇంధనం: శిలాజ ఇంధనాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడంలో తోడ్పడుతుంది.
5. సేంద్రీయ ఎరువు: బయోగ్యాస్ తయారీ తరువాత మిగిలే డైజెస్టేట్ (Digestate) ను పోషకాలు కలిగిన సేంద్రీయ ఎరువుగా ఉపయోగించవచ్చు.
6. వ్యవసాయంలో కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ – వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ

పంటలు → వ్యవసాయ అవశేషాలు → బయోగ్యాస్ → శుద్ధి & కుదింపు → CBG → స్వచ్ఛమైన ఇంధనం
↓
డైజెస్టేట్ → సేంద్రీయ ఎరువు → తిరిగి పొలానికి

అందువల్ల కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ సాంకేతికత “వ్యర్థం → ఇంధనం → ఎరువు → పంట” అనే వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థకు మంచి ఉదాహరణ. 

6.కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ (Compressed Bio Gas) ఉపయోగాలు

CBG – కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ను CNGకు ప్రత్యామ్నాయంగా అనేక రంగాల్లో స్వచ్ఛమైన ఇంధనంగా ఉపయోగించవచ్చు.

1. రవాణా రంగం: కార్లు, ఆటోలు, బస్సులు, ట్రక్కులు మరియు ఇతర CNG అనుకూల వాహనాలకు ఇంధనంగా.
2. వ్యవసాయ రంగం: CBG అనుకూల ట్రాక్టర్లు, వ్యవసాయ యంత్రాలు మరియు అవసరమైన చోట ఇంధనంగా.
3. పరిశ్రమలు: బాయిలర్లు, ఫర్నేసులు, డ్రైయర్లు మరియు ఇతర ఉష్ణ అవసరాలకు సహజ వాయువుకు ప్రత్యామ్నాయంగా.
4. వంట ఇంధనం: తగిన గ్యాస్ సరఫరా వ్యవస్థల ద్వారా వాణిజ్య వంటశాలలు, హోటళ్లు మరియు సంస్థల్లో.
5. విద్యుత్ & ఉష్ణోత్పత్తి: గ్యాస్ ఇంజిన్లు/జనరేటర్ల ద్వారా విద్యుత్ మరియు వేడి ఉత్పత్తికి.
6. PNG/CNG వ్యవస్థలు: అవసరమైన నాణ్యత ప్రమాణాలు పాటించిన బయోమీథేన్‌ను గ్యాస్ గ్రిడ్‌లో కలపడం లేదా CNG తరహా వినియోగాలకు ఉపయోగించవచ్చు.
7. వ్యర్థాల నిర్వహణ: పంట అవశేషాలు, పశువుల పేడ,ఆహార వ్యర్థాలను ఇంధనంగా మార్చి “Waste to Wealth” సాధించవచ్చు.
8. ఉప ఉత్పత్తి వినియోగం: CBG తయారీ అనంతరం లభించే డైజెస్టేట్ను సేంద్రీయ/జీవ ఎరువుగా ఉపయోగించవచ్చు.
9. కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ (CBG)లో ఉండే ప్రధాన భాగాలు

కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ అనేది ముడి బయోగ్యాస్‌ను శుద్ధి చేసి, మీథేన్ శాతాన్ని పెంచి, అధిక పీడనంతో కుదించడం ద్వారా తయారవుతుంది. అధిక మీథేన్ శాతం కారణంగా దీనిని CNGకు ప్రత్యామ్నాయంగా స్వచ్ఛమైన పునరుత్పాదక ఇంధనంగా ఉపయోగించవచ్చు.

Readmore :- Biogas Preparation: బయోగ్యాస్ తయారీ లో రైతులు తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలు

8.ఆంధ్రప్రదేశ్  మరియు  తెలంగాణలో CBG ప్లాంట్లు

తాజాగా అందుబాటులో ఉన్న కేంద్ర ప్రభుత్వ, MNRE మరియు కంపెనీ అధికారిక సమాచారాన్ని కలిపి చూస్తే, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో CBG రంగం వేగంగా విస్తరిస్తోంది. 16 డిసెంబర్ 2025 నాటికి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 75 CBG ప్రాజెక్టులు నమోదై ఉండగా, వాటిలో 6 functional, 13 constructionలో, 56 నిర్మాణం ప్రారంభించాల్సిన దశలో ఉన్నాయి.

ఇవేకాకుండా, Reliance Industries 2025 ఏప్రిల్‌లో కనిగిరి, ప్రకాశం జిల్లాలో తన మొదటి ప్రకటిత CBG ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన చేసింది. నేపియర్ గడ్డిని ప్రధాన feedstockగా వినియోగిస్తారు.

 తెలంగాణ

కేంద్ర ప్రభుత్వ రాజ్యసభ సమాధానం ప్రకారం తెలంగాణలో గుర్తించిన operational CBG projectsలో Energon Logistics Pvt. Ltd., Hyderabad Integrated MSW Ltd. మరియు Solika Energy Pvt. Ltd.కు చెందిన రెండు ప్లాంట్లు ఉన్నాయి.

Poultry waste → CBG: తెలంగాణలో మంచి ఉదాహరణ

తెలంగాణలో Solika Energy ప్రాజెక్టు వ్యవసాయ–పశుసంవర్ధక వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థకు మంచి ఉదాహరణ. Udityal గ్రామం, Balanagar సమీపంలోని ఈ ప్లాంట్ రోజుకు 2.4 టన్నుల CBG ఉత్పత్తి సామర్థ్యంతో ఏర్పాటు చేయబడింది. ప్రధానంగా కోళ్ల వ్యర్థాలు (poultry litter) ఉపయోగిస్తుంది. ప్లాంట్ నుంచి రోజుకు సుమారు 15 టన్నుల సేంద్రీయ ఎరువు కూడా ఉప ఉత్పత్తిగా లభిస్తుంది.

భారతదేశం 2070 నాటికి నెట్-జీరో లక్ష్యాన్ని ప్రకటించిన నేపథ్యంలో వ్యవసాయం కూడా కార్బన్ ఉద్గారాల నియంత్రణలో భాగస్వామి కావాల్సిన అవసరం ఉంది. రైతులను కేవలం ఆహార ఉత్పత్తిదారులుగా కాకుండా పర్యావరణ సేవలను అందించే భాగ స్వాములుగా గుర్తించే విధానాలు రూపొందించాలి. ఈ అవకాశానికి అనుగుణంగా విధానాలు, మౌలిక సదుపాయాలు అభివృద్ధి చెందితే, కాలానుగుణ కాలుష్య సంక్షోభానికి కారణమయ్యే పంట వ్యర్థాలను విశ్వసనీయమైన స్వచ్ఛ ఇంధన ముడిసరుకుగా మార్చడం ద్వారా గ్రామీణ ఆదాయాలు, ఇంధన భద్రత, భారతదేశ వాతావరణ కట్టుబాట్లను పునర్నిర్వచించవచ్చు.

మరింత సమాచారం కొరకు సంప్రదించవలసిన ఫోన్ నెంబర్: 7799081289

డా . బి. సహదేవ రెడ్డి, డా. పి.వి. రమేష్ బాబు మరియు డా . సి.హెచ్. శ్రీనివాస్, డా,కె. తేజేశ్వర రావు, ప్రధాన శాస్త్రవేత్త (వ్యవసాయ శాస్త్రం) ప్రాంతీయ వ్యవసాయ పరిశోధన స్థానము, మారుటేరు.