మొక్కజొన్న పట్టు : పోషక విలువలు, న్యూట్రాస్యూటికల్ సామర్థ్యం మరియు విలువ-ఆధారిత వినియోగాలు

భారతదేశం ప్రపంచంలో మొక్కజొన్న (కార్న్) ఉత్పత్తిలో 43 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నులకు పైగా రికార్డు స్థాయి ఉత్పత్తి సాధిస్తోంది. ఇది ప్రధానంగా వర్షాకాలంలో పండించే పంట. మొక్కజొన్నను నేరుగా ఆహారంగా ఉపయోగించడంతో పాటు, పశువుల మేత, కోళ్ల పెంపకం, అలాగే పారిశ్రామిక అవసరాల కోసం స్టార్చ్ తయారీలో ముఖ్యమైన ముడి పదార్థంగా ఉపయోగిస్తారు. దేశంలో పండే మొక్కజొన్నలో 60 శాతానికి పైగా కోళ్లు, పశువుల మేత కోసం ఉపయోగించబడుతుంది. స్టార్చ్, స్వీటెనర్లు, ఇథనాల్ వంటి పారిశ్రామిక ఉత్పత్తుల తయారీకి సుమారు 20 నుంచి 25 శాతం మొక్కజొన్నను వినియోగిస్తారు. మొక్కజొన్న పట్టు (కార్న్ సిల్క్) అనేది మొక్కజొన్న కంకిపై వచ్చే పొడవైన, సన్నని దారం లాంటి పీచు. ఈ పీచులు మొక్కజొన్న కంకి నుంచి బయటకు వచ్చి, పుప్పొడి చేరే సమయంలో దానిని పట్టుకుని, మొక్కలో గింజలు ఏర్పడే ప్రక్రియలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. గతంలో మొక్కజొన్న పట్టును వ్యవసాయ వ్యర్థంగా పారేసేవారు. అయితే, ఇటీవల కాలంలో ఇందులో ఉన్న న్యూట్రాస్యూటికల్ సామర్థ్యం వల్ల దీనిపై ఎక్కువ దృష్టి పెరిగింది. న్యూట్రాస్యూటికల్స్ అంటే ఆహారం నుంచి లభించే పదార్థాలు. ఇవి శరీరానికి అవసరమైన పోషకాలు అందించడమే కాకుండా, వ్యాధులను నివారించడంలో మరియు ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడంలో కూడా సహాయపడతాయి. మొక్కజొన్న పట్టులో అనేక రకాల ఆరోగ్యానికి ఉపయోగపడే సహజ పదార్థాలు ఉంటాయి. అందువల్ల ఇది ఒక ముఖ్యమైన ఆరోగ్యానికి మేలు చేసే ఆహార పదార్థంగా గుర్తింపు పొందింది. భారతదేశంలో మొక్కజొన్న విస్తృతంగా సాగు చేసే పంట అయినప్పటికీ, దాని పట్టును ఇప్పటికీ చాలాసార్లు వ్యర్థంగా పరిగణిస్తారు. అయినప్పటికీ, మొక్కజొన్న పట్టుకు అనేక ఉపయోగాలు ఉన్నాయి. దీనిని సద్వినియోగం చేస్తే రైతులకు, ప్రాసెసర్లకు అదనపు ఆదాయం లభించే అవకాశం ఉంది.

శతాబ్దాలుగా మొక్కజొన్న పట్టును సాంప్రదాయ వైద్యంలో ఉపయోగిస్తున్నప్పటికీ, దాని ఔషధ గుణాలపై క్రమబద్ధమైన శాస్త్రీయ పరిశోధనలు ఇటీవలే ప్రారంభమయ్యాయి. మొక్కల ఆధారిత చికిత్సలు, క్రియాత్మక ఆహారాలపై పెరుగుతున్న ఆసక్తి వల్ల, మొక్కజొన్న పట్టు అనేక ప్రయోజనాలు కలిగిన ఆశాజనకమైన మొక్క భాగంగా గుర్తింపు పొందింది. విత్తిన తర్వాత సాధారణంగా 55 నుంచి 75 రోజుల మధ్య మొక్కజొన్న పట్టు పెరుగుతుంది. విజయవంతమైన పరాగసంపర్కానికి పట్టు బాగా పెరగడం చాలా ముఖ్యమైనది. కరువు, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, పోషకాల లోపం వంటి పర్యావరణ ఒత్తిడులు పట్టు పెరుగుదలను అడ్డుకోవచ్చు లేదా అది త్వరగా ఎండిపోయేలా చేయవచ్చు.

ఇటీవలి అంచనాల ప్రకారం, మొత్తం కంకి బరువులో మొక్కజొన్న పట్టు సుమారు 3.5 శాతం ఉంటుంది. అలాగే, ప్రతి 1000 కిలోల పచ్చి మొక్కజొన్న నుంచి సగటున 7.5 కిలోల మొక్కజొన్న పట్టు లభిస్తుంది. భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం 25 మిలియన్ టన్నులకు పైగా పచ్చి మొక్కజొన్న ఉత్పత్తి అవుతుండటంతో, తిరిగి పొందగలిగే మొక్కజొన్న పట్టు బయోమాస్ సామర్థ్యం సంవత్సరానికి 0.9 నుంచి 1.1 మిలియన్ టన్నుల వరకు ఉంటుందని అంచనా వేస్తున్నారు. ఇందులో ఎక్కువ భాగం వినియోగించకుండా వ్యర్థంగా మిగిలిపోతుంది. అయితే, ఇది ఆహార, ఔషధ, సౌందర్య సాధనాల రంగాల్లో విలువ ఆధారిత ప్రాసెసింగ్‌కు ఒక ముఖ్యమైన వనరుగా ఉపయోగపడుతుంది.

పంట కోత తర్వాత కంకుల నుంచి పొట్టు తీసే సమయంలో, మొక్కజొన్న పీచును చేతితో లేదా యంత్రాల సహాయంతో సులభంగా వేరు చేస్తారు. అందువల్ల దీనిని సేకరించడం కూడా చాలా సులభం. దీనిని సేకరించడానికి తక్కువ ఖర్చు కావడం, అలాగే దీనికి పోటీగా ఇతర ఆహార వినియోగాలు లేకపోవడం వల్ల, ఇది వలయాకార జీవ ఆర్థిక నమూనాలకు అనువైన వనరుగా మారింది. మొక్కజొన్న పీచు వినియోగాన్ని వ్యవసాయ ఆధారిత పరిశ్రమల్లో భాగం చేయడం వల్ల రైతుల ఆదాయం పెరగడంతో పాటు, వ్యర్థాలు తగ్గి, సుస్థిర వనరుల నిర్వహణకు కూడా తోడ్పడుతుంది.

మొక్కజొన్న పట్టు యొక్క పోషక గుణాలు

మొక్కజొన్న పట్టులో అనేక రకాల క్రియాత్మక గుణాలు ఉన్నాయి. అందువల్ల దీనిని వివిధ రకాల ఆహార ఉత్పత్తులు, న్యూట్రాస్యూటికల్ ఫార్ములేషన్లలో ఉపయోగించడానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. నీరు, నూనె, ఇతర ఆహార పదార్థాలతో ఇది బాగా కలిసిపోయే గుణం కలిగి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా పీచు ఎక్కువగా, కొవ్వు తక్కువగా ఉండే, తేమను నిల్వ ఉంచే ఆహార ఉత్పత్తుల్లో ఇది ఒక ముఖ్యమైన క్రియాత్మక పదార్థంగా ఉపయోగపడుతుంది.

మొక్కజొన్న పట్టు ప్రత్యేకమైన పోషక ప్రొఫైల్‌ను కలిగి ఉంటుంది. అందువల్ల దీనిని క్రియాత్మక ఆహారాలు, న్యూట్రాస్యూటికల్ ఉత్పత్తుల్లో ఉపయోగించడానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. లేత మొక్కజొన్న నుంచి తీసిన తాజా మొక్కజొన్న పీచులో 92.49% తేమ ఉంటుంది. ఎండిన మొక్కజొన్న పీచులో సాధారణంగా 4.0% నుంచి 7.0% వరకు తేమ ఉంటుంది. ఇది పంట కోసిన దశ, అలాగే ఎండబెట్టే విధానంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. తేమ తక్కువగా ఉండటం వల్ల ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉంచుకోవచ్చు. అలాగే, పొడి రూపంలో సూక్ష్మజీవుల వల్ల పాడయ్యే ప్రమాదం కూడా తగ్గుతుంది.

మొక్కజొన్న పట్టులో 12.0% నుంచి 17.0% వరకు ప్రోటీన్ ఉంటుందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. పోషక విలువలతో పాటు, ఇందులోని ప్రోటీన్ జీవక్రియాశీల లక్షణాలకు కూడా దోహదపడుతుంది. అందువల్ల మొక్కజొన్న పీచుకు ఉన్న ఔషధ గుణాలకు ఇది మద్దతు ఇస్తుంది. మరోవైపు, ఇందులో మొత్తం కొవ్వు శాతం చాలా తక్కువగా, సాధారణంగా 0.5% నుంచి 1.2% వరకు మాత్రమే ఉంటుంది. అయినప్పటికీ, ఇందులో ఫైటోస్టెరాల్స్, టోకోఫెరాల్స్ వంటి విలువైన క్రొవ్వులు ఉంటాయి. ఇవి గుండె ఆరోగ్యాన్ని కాపాడటంలో, యాంటీఆక్సిడెంట్ లక్షణాలను అందించడంలో ముఖ్యమైనవి. సహజంగానే ఇందులో కొవ్వు తక్కువగా ఉండటం వల్ల, కొవ్వు తక్కువగా ఉండే ఆహార ప్రణాళికలకు ఇది మరింత అనుకూలంగా ఉంటుంది.

మొక్కజొన్న పట్టులో 6.0% నుంచి 10.0% వరకు యాష్ భాగం ఉంటుంది. ఇది క్యాల్షియం, పొటాషియం, మగ్నీషియం, ఫాస్ఫరస్ వంటి ఖనిజాలు సమృద్ధిగా ఉన్నాయని తెలియజేస్తుంది. ఇది మొక్కజొన్న పీచు న్యూట్రాస్యూటికల్ సామర్థ్యాన్ని కూడా చూపిస్తుంది. మొక్కజొన్న పట్టు పొడి పదార్థంలో ప్రధాన భాగం కార్బోహైడ్రేట్లు (27.0%–56.0%). వీటిలో ప్రధానంగా సెల్యులోజ్, హెమిసెల్యులోజ్, లిగ్నిన్, పెక్టిన్, గ్లుకాన్ వంటి సంక్లిష్ట పాలీసాకరైడ్లు ఉంటాయి. ఆహార పీచు మొక్కజొన్న పట్టు యొక్క ముఖ్యమైన పోషక లక్షణం. ఇది ఆరోగ్యాన్ని కాపాడడంలో, శరీరంలోని వివిధ శారీరక, క్రియాత్మక ప్రక్రియలకు దోహదపడుతుంది. మొక్కజొన్న పట్టులోని మొత్తం పీచు పరిమాణం దాని పరిపక్వత, రకాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటుంది. పొడి బరువు ఆధారంగా, ఇది 100 గ్రాములకు 14.8 నుంచి 53.3 గ్రాముల వరకు ఉంటుందని నివేదించారు. ముఖ్యంగా, అపరిపక్వ మొక్కజొన్న పట్టులో 100 గ్రాములకు సుమారు 49.5 గ్రాముల పీచు ఉన్నట్లు గుర్తించారు.

మొక్కజొన్న పట్టు యొక్క ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు

మూత్రవర్థక మరియు మూత్రపిండాల రక్షణ ప్రయోజనాలు

మొక్కజొన్న పీచును సాంప్రదాయ వైద్యంలో సహజ మూత్రవర్థకంగా చాలా కాలంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఆధునిక పరిశోధనలు కూడా ఇది మూత్ర విసర్జనను పెంచి, మూత్రపిండాల ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడంలో సహాయపడుతుందని సూచిస్తున్నాయి. మొక్కజొన్న పీచు సారం మూత్రపిండాల కణజాలంలో క్యాల్షియం పేరుకుపోవడాన్ని తగ్గించడంతో పాటు, రక్తంలోని యూరియా నైట్రోజన్, సీరం క్రియాటినిన్ స్థాయులను మెరుగుపరచగలదని, అలాగే క్యాల్షియం ఆక్సలేట్ నిక్షేపాలు ఏర్పడకుండా నిరోధించగలదని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. దీంతో మూత్రపిండాల్లో రాళ్లు ఏర్పడే ప్రమాదం తగ్గుతుంది.

మధుమేహ నిరోధక గుణాలు :-

మొక్కజొన్న పీచు మధుమేహాన్ని నియంత్రించడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. ఇది కార్బోహైడ్రేట్ల జీవక్రియను నెమ్మదింపజేసి, భోజనం తర్వాత రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయులు ఒక్కసారిగా పెరగకుండా సహాయపడుతుంది. దీంతో హైపర్‌గ్లైసీమియాను నియంత్రించడంతో పాటు, డయాబెటిక్ నెఫ్రోపథీని నివారించడంలో కూడా ఇది ఉపయోగకరంగా ఉంటుందని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.

యాంటీఆక్సిడెంట్, యాంటీ ఇన్‌ఫ్లమేటరీ గుణాలు :-

మొక్కజొన్న పట్టు బలమైన యాంటీఆక్సిడెంట్ గుణాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. దీనికి ప్రధాన కారణం ఇందులో మేసిన్, ల్యూటియోలిన్ వంటి ఫ్లేవనాయిడ్లతో పాటు పాలీఫెనాల్స్ సమృద్ధిగా ఉండటమే. ఈ సమ్మేళనాలు రియాక్టివ్ ఆక్సిజన్ స్పీసీస్ (ROS)ను సమర్థంగా తటస్థీకరించి, లిపిడ్ పెరాక్సిడేషన్‌ను నిరోధిస్తాయి. దీంతో కణజాలాలను ఆక్సీకరణ ఒత్తిడి నుంచి రక్షించడంలో సహాయపడతాయి.

కాలేయ రక్షణ ప్రయోజనాలు :-

మొక్కజొన్న పట్టు ప్రయోగాత్మక నమూనాల్లో కాలేయాన్ని రక్షించే గుణాలను చూపించింది. ఇది కాలేయ ఎంజైమ్ స్థాయులను తగ్గించడంతో పాటు, హిస్టోపాథాలాజికల్ పరీక్షల్లో కూడా మంచి ఫలితాలను చూపించింది. ఈ ప్రయోజనాలకు ప్రధాన కారణం ఇందులోని యాంటీఆక్సిడెంట్ గుణాలే. ఇవి కాలేయ కణజాలంలో ఆక్సీకరణ ఒత్తిడిని, ఇన్‌ఫ్లమేషన్‌ను తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి. మొక్కజొన్న పట్టు సారాన్ని ఉపయోగించడం వల్ల కాలేయ నిర్మాణం మెరుగుపడటంతో పాటు, యాంటీఆక్సిడెంట్ ఎంజైమ్‌ల పనితీరు కూడా పునరుద్ధరించబడింది. దీంతో కాలేయాన్ని రక్షించడంలో దీని ప్రయోజనం మరింత స్పష్టమవుతోంది.

స్థూలకాయ నియంత్రణ గుణాలు :-

మొక్కజొన్న పీచు బరువును నియంత్రించడంలో సహాయపడుతుంది. దీనికి ప్రధాన కారణం, కొవ్వు కణాలు ఏర్పడే ప్రక్రియ అయిన అడిపోజెనెసిస్‌ను నిరోధించే దీని సామర్థ్యం. జంతువులపై నిర్వహించిన అధ్యయనాల్లో, అధిక కొవ్వు ఉన్న ఆహారంతో పాటు మొక్కజొన్న పీచును అనుబంధంగా ఇవ్వడం వల్ల శరీర బరువు, కొవ్వు ద్రవ్యరాశి తగ్గడంతో పాటు, సీరం లిపిడ్ ప్రొఫైల్‌లో కూడా మెరుగుదల కనిపించింది. ఈ ఫలితాలు స్థూలకాయం, దానికి సంబంధించిన జీవక్రియ రుగ్మతలను నియంత్రించడంలో మొక్కజొన్న పీచు ఒక సహజమైన ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగపడే సామర్థ్యం ఉందని సూచిస్తున్నాయి.

క్యాన్సర్ నిరోధక గుణాలు :-

మొక్కజొన్న పీచు క్యాన్సర్‌ను ఎదుర్కోవడంలో ఆశాజనకమైన గుణాలను కలిగి ఉంది. ఇది యాంటీఆక్సిడెంట్ రక్షణను అందించడం, కణ మరణాన్ని (అపోప్టోసిస్) ప్రేరేపించడం, అలాగే క్యాన్సర్ కణాల పెరుగుదలను నిరోధించడం వంటి అనేక విధాలుగా పనిచేస్తుంది. దీంతో కాలేయం, పెద్దప్రేగు క్యాన్సర్ కణాల్లో అపోప్టోసిస్ జరుగుతుంది. అంతేకాకుండా, మొక్కజొన్న పీచులోని పాలీసాకరైడ్లు రోగనిరోధక శక్తిని పెంచి, దాని క్యాన్సర్ నిరోధక ప్రభావాన్ని మరింత బలపరుస్తాయి.

మొక్కజొన్న పీచు వినియోగాలు

ఒకప్పుడు వ్యవసాయ వ్యర్థంగా పరిగణించిన మొక్కజొన్న పీచు, ప్రస్తుతం ఇందులో ఉన్న పోషకాలు, ఫైటోకెమికల్స్ కారణంగా విలువైన వనరుగా గుర్తింపు పొందింది. ఆహార, న్యూట్రాస్యూటికల్ రంగాల్లో దీని వినియోగం క్రమంగా పెరుగుతోంది. ముఖ్యంగా ఆహార పరిశ్రమలో, ఇందులో సమృద్ధిగా ఉండే డైటరీ ఫైబర్, ఫ్లేవనాయిడ్లు, పాలీఫెనాల్స్, ఇతర యాంటీఆక్సిడెంట్ల వల్ల దీనిని వివిధ ఆహార ఉత్పత్తుల తయారీలో విజయవంతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. మొక్కజొన్న పీచు పొడిని క్రాకర్లు, ఈస్ట్ బ్రెడ్ వంటి బేకరీ ఉత్పత్తుల్లో ఉపయోగించడం వల్ల వాటి పోషక, క్రియాత్మక గుణాలు మెరుగుపడతాయి. బేకరీ ఉత్పత్తులతో పాటు, మొక్కజొన్న పీచును హెర్బల్ టీలు, ఫంక్షనల్ పానీయాల్లో కూడా విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. మొక్కజొన్న పీచు టీపై క్లినికల్ అధ్యయనాలు జరుగుతున్నాయి. ఇందులో రక్తపోటును తగ్గించే (యాంటీహైపర్‌టెన్సివ్) గుణాలు ఉన్నట్లు ఆశాజనకమైన ఫలితాలు కనిపిస్తున్నాయి. అలాగే, మొక్కజొన్న పీచుతో వైన్, వెనిగర్ వంటి పులియబెట్టిన ఉత్పత్తులను కూడా తయారు చేస్తున్నారు. వీటిలో యాంటీఆక్సిడెంట్, యాంటీమైక్రోబియల్ గుణాలు కలిగిన బయోయాక్టివ్ అస్థిర పదార్థాలు సమృద్ధిగా ఉండటం వల్ల, ఇవి ఆరోగ్యానికి మేలు చేసే ఫంక్షనల్ పానీయాలుగా గుర్తింపు పొందుతున్నాయి. అదనంగా, చపాతీ, పరాటా, లడ్డు, రైతా, పప్పు వంటి భారతీయ సాంప్రదాయ ఆహారాల్లో 5% నుంచి 10% వరకు మొక్కజొన్న పీచును కలపడం వల్ల వాటిలో పీచు, ఖనిజాల పరిమాణం గణనీయంగా పెరుగుతుంది. దీంతో అవి చికిత్సా ప్రయోజనాలు కలిగిన క్రియాత్మక ఆహారాలుగా మారుతాయి.

తరచుగా వ్యవసాయ వ్యర్థంగా పరిగణించే మొక్కజొన్న పీచు, వాస్తవానికి అనేక ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు కలిగిన చికిత్సా సమ్మేళనాలకు మంచి వనరు. దీనిని ఆహార పరిశ్రమలో ఉపయోగించడం ఎంతో ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది. మొక్కజొన్న పీచుతో బిస్కెట్లు, క్రాకర్లు, బ్రెడ్, పానీయాలు (ఆల్కహాల్ ఉన్నవి, లేనివి రెండూ), హెర్బల్ టీలు, మీట్‌బాల్స్, అలాగే చపాతీ, పరాటా, పప్పు, లడ్డూ వంటి సాంప్రదాయ ఆహారాలను తయారు చేయవచ్చు. ఇలాంటి అధ్యయనాలు మొక్కజొన్న పీచును విలువ ఆధారిత, న్యూట్రాస్యూటికల్ ఆహార ఉత్పత్తుల్లో ఉపయోగించడానికి మార్గం చూపుతున్నాయి. దీంతో వ్యవసాయ వ్యర్థాలను ఆరోగ్యానికి ఉపయోగపడే విలువైన ఉత్పత్తులుగా మార్చే అవకాశం ఉంటుంది.

డాక్టర్ బి. అనిల కుమారి, శ్రీమతి ఈ. జోష్న,  శ్రీమతి టి. పి. ప్రదీప రాబర్ట్స్ మరియు కుమారి సాహితి