వివిధ పంటలలో చెదల యాజమాన్య పద్ధతులు

చెద పురుగులు – రకాలు :

తేనెటీగల లాగానే చెదపురుగుల్లో కూడా నాలుగు రకాలు ఉన్నాయి. రాణి, రాజు, పని చేసే చెదపురుగులు, సైనిక చెదపురుగులు ఉంటాయి. రాణి మరియు రాజు పురుగులు మొదట రెక్కలు కలిగి ఉంటాయి. తొలకరి వర్షాలు పడిన వెంటనే పుట్ట నుండి బయటకు వచ్చి నేల మీద కాని, గాలిలో కాని సంపర్కం జరుపుకుంటాయి. సంపర్కం జరిగిన తరువాత పురుగులు రెక్కలు రాలిపోతాయి. రెక్కలు రాలిన రాణి పురుగు భూమిలోనికిపోతుంది. ఆ తరువాత రాణి పురుగు పరిమాణం చాలా పెద్దదిగా మారి ఒక రోజులో సుమారుగా 30,000 80,000 గ్రుడ్లు పెట్టడం ప్రారంభిస్తుంది. ఈ విధంగా 7- 10 సంవత్సరాలు గుడ్లు పెడుతుంది. గుడ్ల నుండి పిల్ల పురుగులు 1 నెల నుండి 3 నెలల లోపు బయటకి వస్తాయి. పిల్ల పురుగులు పెద్దవిగా మారటానికి సంవత్సర కాలం పడుతుంది.

పని చేసే చెద పురుగులు తెల్లగా లేక గోధుమ వర్ణం కలిగి చాలా ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉంటాయి. సేవక పురుగులు ఎక్కువ సంఖ్యలో పంట పొలాలను ఆశిస్తాయి. ఇవి కాండంలోనికి పోయి లోపలి పదార్ధాన్ని తినటం వల్ల మొక్కలు మొదట వడిలిపోయి తరువాత ఎండిపోయి చనిపోతాయి. అలా తినడం వల్ల ఏర్పడిన ఖాళీ ప్రదేశాలను మట్టితో నింపుతాయి. చనిపోయిన మొక్కలు పీకితే సునాయాసంగా ఊడి వస్తాయి. పండ్ల మరియు అడవిజాతి మొక్కల బెరడును తింటూ మట్టితో కప్పడం వల్ల చెట్లు గిడసబారి పోతాయి. వీటి ఉధృతి మెట్ట పంటల్లో, నీటి ఎద్దడి ఉన్న పండ్ల తోటల్లో ఎక్కువగా ఉంటుంది.

చెద పురుగులు వలన కలిగే నష్టాలు :

చెదపురుగులు మొక్కజొన్న, జొన్న మరియు గోధుమ వంటి తృణధాన్యాలు అలాగే చెరకు, పత్తి, వేరుశనగ మరియు వివిధ కూరగాయలు మరియు పండ్ల చెట్లతో సహా అనేక రకాల పంటలకు గణనీయమైన నష్టాన్ని కలిగిస్తాయి. అవి మొక్కల వేర్లను మరియు కాండాలను దాడి చేసి  వాటిని బోలుగా చేస్తాయి మరియు వాడిపోయి వంగిపోయే అవకాశం ఉంది. పంటల్లో చెదపురుగుల నివారణకు సమగ్ర నిర్వహణ అవసరం.

చెదపురుగుల నివారణకు సేంద్రియ మరియు రసాయన పద్ధతులు రెండూ ఉపయోగించవచ్చు.

1. సేంద్రియ పద్ధతులు :

పరిసరాల శుభ్రత : చెట్ల చుట్టూ ఉన్న పాడైపోయిన కలప, ఆకులు, ఇతర చెత్తను తొలగించాలి. ఇవి చెదపురుగులకు ఆవాసాలుగా మారతాయి.

నీటి యాజమాన్యం : అధికంగా నీటిని పెట్టడం మానుకోవాలి, ఎందుకంటే చెదపురుగులు తేమ ఉన్న ప్రదేశాల్లో పెరుగుతాయి.

పంటల మార్పిడి : పురుగులను తట్టుకునే పంటలను వేయడం లేదా ఒక పంట తర్వాత మరొక పంటను వేయడం ద్వారా చెదపురుగుల బెడదను తగ్గించవచ్చు.

సహాయక మొక్కలు : బంతి మొక్కలు, వెల్లుల్లి, పుదీనా వంటి మొక్కలను పంట చుట్టూ పెంచడం ద్వారా చెదపురుగులను దూరంగా ఉంచవచ్చు.

2. పురుగు మందులు :

అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే పురుగుమందులను వాడాలి. చెదపురుగుల నివారణకు ఉపయోగించే పురుగుమందులను నిపుణుడి సలహా మేరకు ఉపయోగించాలి.

నేల చికిత్స : చెట్ల చుట్టూ నేలకు పురుగుమందులు వేసి చెదపురుగుల నివారణ చేయవచ్చు.

ముఖ్యమైన సూచనలు : పంటల మార్పిడి మరియు ఇతర సేంద్రియ పద్ధతులను అనుసరించడం ద్వారా రసాయన పురుగుమందుల వాడకాన్ని తగ్గించవచ్చు.

చెట్ల చుట్టూ పరిసరాలను శుభ్రంగా ఉంచడం ద్వారా చెదపురుగుల ముప్పును తగ్గించవచ్చు. పంటల మార్పిడి మరియు ఇతర సేంద్రియ పద్ధతులను అనుసరించడం ద్వారా రసాయన పురుగుమందుల వాడకాన్ని తగ్గించవచ్చు

రైతులు పొలంలో పారిశుధ్యం, సహజ వికర్షకాలను ఉపయోగించడం మరియు నిర్దిష్ట పురుగుమందులను ఉపయోగించడం వంటి అనేక పద్ధతులను అవలంబించవచ్చు.

చెదపురుగుల గూళ్ళు మరియు సోకిన మొక్కల భాగాలను సేకరించి నాశనం చేయాలి. చెదపురుగుల దాడిని నియంత్రించడానికి కాండం అడుగున కాల్షియం ఇవ్వాలి.

తోట పంటల్లో చెదపురుగుల సమగ్ర సస్య రక్షణ :

1. క్షేత్ర పారిశుధ్యం: చెట్ల పునాది చుట్టూ చెదపురుగులను ఆకర్షించే ఏదైనా సేంద్రియ పదార్ధాన్ని తొలగించి నాశనం చేయాలి.
2. నర్సరీలో మొలకెత్తే గింజలను నది ఇసుక పొరతో కప్పుకోవాలి.
3. చెదపురుగుల దాడిని నివారించడానికి నర్సరీని 20-25 రోజుల వ్యవధిలో రెండుసార్లు క్లోర్పైరిఫోస్ (0.05%) తో తడిపివేయాలి.
4. సహజ వికర్షకాలు:

యుఫోర్బియా : చెదపురుగులకు వ్యతిరేకంగా అవరోధంగా పనిచేయడానికి యువ చెట్ల అడుగు భాగాల చుట్టూ లేదా నర్సరీ పడకలలో యుఫోర్బియా జాతులను (యుఫోర్బియా తిరుకల్లి లేదా ఇలాంటివి) నాటాలి.

వేప వేప నూనె, వేప కేక్ లేదా వేప సారాలు వంటి వేప ఉత్పత్తులను స్ప్రేగా లేదా మట్టికి పూయడానికి ఉపయోగించాలి

జీడిపప్పు షెల్ ఆయిల్ : 80% జీడిపప్పు షెల్ ఆయిల్ స్ప్ర్పే చేయడం వల్ల కొబ్బరి ఆకులను రక్షించవచ్చు

కాపర్ సల్ఫేట్ : 1% కాపర్ సల్ఫేట్ ద్రావణాన్ని స్ప్రేగా కూడా ఉపయోగించవచ్చు.

సున్నం : చెదపురుగుల దాడిని నివారించడానికి చెట్ల అడుగు భాగం చుట్టూ సున్నం వేసుకోవాలి

చెక్క బూడిద : చెదపురుగులను నివారించడానికి చెట్ల అడుగు భాగం చుట్టూ కలప బూడిదను పూసుకోవాలి.

5. పురుగుమందులు :

క్లోర్పైర్ఫిస్ : నర్సరీలో లేదా స్ప్రేగా క్లోర్పైరిఫోన్ (0.05%) ను వేసుకోవాలి

ఫిప్రోనిల్ : నర్సరీలో ఫైప్రోనిల్ గ్రాన్యూల్స్ ఉపయోగించాలి

కార్బరిల్ కార్బరిల్ 50 డబ్ల్యూ పి  (2 గ్రాములు/లీటరు) పిచికారీ చేసుకోవాలి

చెరుకు పైరును ఆశించు చెదలు: చెరుకును చెదలు అన్ని దశలలో ఆశిస్తుంది. చెదలు ఆశించిన ఆకుల చివర్లు అర్ధ చంద్రాకృతి కలిగి ఉండుట వలన వీటి ఉనికిని గ్రహించుకోవాలి. విత్తనపు ముచ్చెలకిరువైపుల నుండి ఈ పురుగులు ప్రవేశించి లోపల కణజాలను, మొగ్గలను తినుట వలన మొలకశాతం తగ్గిపోతుంది. ఎదిగిన తోటల్లో ఈ పురుగుల తాకిడికి కర్రలలో కేవలం డోల్లలు మాత్రమే మిగులుతాయి.

యాజామాన్యం – రసాయనేతర పద్ధతులు :

1. చెదపుట్టలను తవ్వి, రాణి ఈగను నాశనం చేయాలి
2. చెదలు ఆశించిన కర్రలను పీకి వేయుట వలన వ్యాప్తి నివారించవచ్చు
3. చెరుకు నాటేటప్పుడు కాల్వలో నీటి సాంద్రత అధికంగా ఉండాలి

రసాయన పద్దతులు :

1. 1 మి. లీ ఇమిడాక్లోప్రిడ్ 600 FS మందును లీటరు నీటికి కలిపి నాటే ముందు చెరుకు ముచ్చెలను ఈ ద్రావణంలో 15 నిముషాలు ముంచి నాటుకోవాలి.
2. నాటేముందు కాలువలో ఒక ఎకరాకు వంద మి. లీ ఇమిడాక్లోప్రిడ్ 180 లీటర్ల నీటితో కలిపిన నీటిని నిల్వ చేయాలి.
3. ఎదిగిన తోటల్లో చెదల నివారణకు క్లోరోపైరిపాస్ 5.0 మి. లీ చొప్పున లీటరు నీటికి కలిపి గెడలు తడిచెటట్లు పిచికారి చేయాలి.
4. ఇమిడాక్లోప్రిడ్ 100 మి. లీ 180 లీటర్ల నీటితో కలిపి మొదళ్ళ దగ్గర ముందు నీరు పోయుట వలన చెదల నివారణ సాధ్యపడుతుంది

వేప వేప నూనె, వేప కేక్ లేదా వేప సారాలు వంటి వేప ఉత్పత్తులను స్ప్రేగా లేదా మట్టికి పూయడానికి ఉపయోగించాలి

జీడిపప్పు షెల్ ఆయిల్ : 80% జీడిపప్పు షెల్ ఆయిల్ స్ప్ర్పే చేయడం వల్ల కొబ్బరి ఆకులను రక్షించవచ్చు.

కాపర్ సల్ఫేట్ : 1% కాపర్ సల్ఫేట్ ద్రావణాన్ని స్ప్రేగా కూడా ఉపయోగించవచ్చు.

సున్నం : చెదపురుగుల దాడిని నివారించడానికి చెట్ల అడుగు భాగం చుట్టూ సున్నం వేసుకోవాలి

చెక్క బూడిద : చెదపురుగులను నివారించడానికి చెట్ల అడుగు భాగం చుట్టూ కలప బూడిదను పూసుకోవాలి.

5. పురుగుమందులు :

క్లోర్పైర్ఫిస్ : నర్సరీలో లేదా స్ప్రేగా క్లోర్పైరిఫోన్ (0.05%) ను వేసుకోవాలి

ఫిప్రోనిల్ : నర్సరీలో ఫైప్రోనిల్ గ్రాన్యూల్స్ ఉపయోగించాలి

కార్బరిల్ కార్బరిల్ 50 WP (2 గ్రాములు/లీటరు) పిచికారీ చేసుకోవాలి

చెరుకు పైరును ఆశించు చెదలు: చెరుకును చెదలు అన్ని దశలలో ఆశిస్తుంది. చెదలు ఆశించిన ఆకుల చివర్లు అర్ధ చంద్రాకృతి కలిగి ఉండుట వలన వీటి ఉనికిని గ్రహించుకోవాలి. విత్తనపు ముచ్చెలకిరువైపుల నుండి ఈ పురుగులు ప్రవేశించి లోపల కణజాలను, మొగ్గలను తినుట వలన మొలకశాతం తగ్గిపోతుంది. ఎదిగిన తోటల్లో ఈ పురుగుల తాకిడికి కర్రలలో కేవలం డొల్లలు మాత్రమే మిగులుతాయి.

యాజమాన్యం – రసాయనేతర పద్ధతులు :

1. చెదపుట్టలను తవ్వి, రాణి ఈగను నాశనం చేయాలి
2. చెదలు ఆశించిన కర్రలను పీకి వేయుట వలన వ్యాప్తి నివారించవచ్చు
3. చెరుకు నాటేటప్పుడు కాల్వలో నీటి సాంద్రత అధికంగా ఉండాలి

రసాయన పద్దతులు

1. 1 మీ. లీ ఇమిడాక్లోప్రిడ్ 600 ఎఫ్ఎస్ మందును లీటరు నీటికి కలిపి నాటే ముందు చెరుకు ముచ్చెలను ఈ ద్రావణంలో 15 నిముషాలు ముంచి నాటుకోవాలి.
2. నాటేముందు కాలువలో ఒక ఎకరాకు వంద మి. లీ ఇమిడాక్లోప్రిడ్ 180 లీటర్ల నీటితో కలిపిన నీటిని నిల్వ చేయాలి.
3. ఎదిగిన తోటల్లో చెదల నివారణకు క్లోరోపైరిపాస్ 5.0 మి. లీ చొప్పున లీటరు నీటికి కలిపి గెడలు తడిచెటట్లు పిచికారి చేయాలి.
4. ఇమిడాక్లోప్రిడ్ 100 మి. లీ 180 లీటర్ల నీటితో కలిపి మొదళ్ళ దగ్గర ముందు నీరు పోయడం వలన చెదల నివారణ సాధ్యపడుతుంది.

డా. సుధా రాణి (సమన్వయ కర్త) మరియు డా. కె. రేవతి (సస్యరక్షణ శాస్త్రవేత్త) కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం, ఘంటసాల, కృష్ణా జిల్లా, ఫోన్ : 94410 58009.