ఆరోగ్యం / జీవన విధానంఆహారశుద్దిఉద్యానశోభ

మిద్దెతోటలో పెంచుకోదగిన ఔషధ మరియు సుగంధ తైల మొక్కలు

0

మిద్దెతోట ఎందుకు?

మన ఆరోగ్యం మనం తినే ఆహారుపై ఆధారపడి ఉంది మన ఆహార అలవాట్లు. లభ్యమయ్యే ఆహారం, ఆ ఆహారం కోసం అవసరమైన పంటల సాగులో రసాయనాల వాడకం ఒకవైపు, యాంత్రిక జీవనంలో నిల్వ ఆహారం అధికంగా తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి మరోవైపు ఏర్పడుతున్నాయి. దీని వలన ఆరోగ్యంపై ప్రతికూల ప్రభావం కనిపిస్తోంది.

ముఖ్యంగా పట్టణాలలో వాహన కాలుష్యం, పరిశ్రముల వలన గాలి, నీరు, మట్టి కలుషితమై సహజ సిద్ధమైన ఆహారం లభ్వత సందేహమవుతుంది. అంతేకాకుండా ఖాళీ లేకుండా వస్తున్న ఆకాశ హార్యాల నివాసాల నిర్మాణం కూడా ఇంటిచుట్టు మొక్కలు పెంచుటకు వీలుకాక పచ్చదనం కరువై వాతావరణం మరింతగా కలుషితమవుతోంది.

దీనికి పరిష్కారమే పట్టణ వ్యవసాయం పట్టణ వాసులు, నగరాలలో అందుబాటులో ఉండే కొద్ది స్థలంలో. నివాస గృహాలపైనా కుటుంబానికి అవసరమైన కూరగాయలు, పండ్లు, పూల మొక్కలు, ఔషధ మొక్కలు సంవత్సరం పొడవునా పెంచుకోవాలి. రకరకాల మొక్కలు పెంచుకోవటం వలన ఇంటిలో, ఇంటి పరిసర ప్రాంతాలలో వాతావరణ కాలుష్యం తగ్గి, పచ్చదనం పెరుగుతుంది. ఇంటి దగ్గర పెంచే మొక్కలను రసాయనాలు, క్రిమి కీటక సంహరకాలు వాడకుండా సేంద్రీయ పద్ధతిలోనే పెంచాలి. దీనితో కుటుంబానికి కావలసినవి రసాయనాలు లేకుండా అన్ని దొరుకుతాయి.

ఉద్యాన పంటలలో ముఖ్యంగా రోజు అవసరమైన కూరగాయలు, ఆకు కూరలు, తీగ జాతి కూరగాయలే కాకుండా ఉల్లాసం కలిగించే పూలజాతి మొక్కలు, సునాసనలు వెదజల్లే తీగజాతి పూల మొక్కలు, రోగ నిరోధక శక్తిని పించే ఔషధ మొక్కలను పెంచుకోవచ్చు.

ఇటీవలి కాలంలో వాతావరణంలో వచ్చే మార్పులు వలవ, చిన్న చిన్న సమస్యలు అనగా జలుబు, దగ్గు, పంటినొప్పి, గొంతునొప్పి, రోగనిరోధక శక్తి పెరుగుదలకు ఇంగ్లీషు మందులను వాడకుండా ఔషధ మొక్కలను వాడుకోవచ్చు. ఇంగ్లీషు మందుల వాడకం వలన వచ్చే దుష్పభావాల లేదా ఆయుర్వేదం పైన ప్రచారం పెరగడం వలనీ సాంప్రదాయ మందుల వాడకంపై జనం దృష్టి మళ్ళింది. ఈ ఔషధ మొక్కలు ఇంటి వైద్యానికి, మిద్దె తోటలో ఆశించే తెగుళ్ళు, కీటకాల నియంత్రణకు కూడా ఉపయోగపడుతుంది.

మిద్దెతోటలో పెంచుకోదగిన ఔషధ మరియు సుగంధ తైల మొక్కలు:

కలబంద: –   ఔషధ మొక్కలలో ఇంట్లో సులభంగా పెంచుకోవచ్చు. దీని ఆవశ్యకత ఎక్కువగా కలది. దీని ఆకులు కోసినప్పుడు వెలువడే పసుపు రంగు జిగురు లాంటి పదార్థము నుండి ముసాంభారం తయారు చేస్తారు. ఈ మూసాంబ్రం నొప్పులు, వాపులను తగ్గించడానికి మరియు చిన్నపిల్లల కడుపునొప్పి నివారణకు ఉపయోగిస్తారు. ఆకులను కోసినప్పుడు మధ్యలో తెల్లని గుజ్జు లాంటి పదార్థం వస్తుంది. దీన్ని కలబంద గుజ్జు గా పిలుస్తారు కలబంద గుజ్జు కాలిన గాయాలను మాన్పుటకు, స్త్రీలలో వచ్చే గర్భాశయ రుతుసంబంధ వ్యాధుల కలబంద గుజ్జు, దీర్ఘకాలిక పుండ్ల నివారణకు ఉపయోగిస్తారు. కలబంద గుజ్జును సౌందర్య సాధనాలమరియు షాంపూలు లోషన్లు తయారీలో ఉపయోగపడుతుంది.

  • మిద్దె తోటలో 2 – 3 కుండీలు ఉంచుకున్న ఇంటి అవస రాలకు, మొక్కల పై వచ్చే పురుగుల నివారణకు ఉపయోగపడుతుంది.
  • ముదిరిన ఆకులను కోసుకొని మన అవసరాలకు తగినట్టుగా వాడుకోవచ్చు. కుండీలో మట్టి మిశ్రమాల్ళి సంవత్సరం లో ఒక్కసారి మార్చి 4-5 సంవత్సరముల వరకు కుండీలో ఉంచుకోవచ్చు.

సరస్వతి ఆకు: –

  • ఈ ఔషధ మొక్కను జ్ఞాపకశక్తి పెంచే ఔషధాలలో అంతే కాకుండా నరాల బలానికి, ఆయుర్ వృద్దికి ఉపయోగిస్తారు.
  • దీని ఆకుల నుండి రసం తీసి దానికి ఒక చెంచా తేనెలో కలిపి తీసుకోవచ్చు.
  • దీనిని ఎక్కువగా చిన్న పిల్లలకు జ్ఞాపకశక్తిని పెంచేందుకు వాడతారు.

తులసి: –

  • హిందువులు ఈ మొక్కను పవిత్రంగా భావిస్తారు.
  • ప్రతి ఇంటిలో ఈ మొక్కను పెంచుతూ పూజిస్తారు. ఈ ఆకుల రసం గొంతునొప్పి, దగ్గు, జ్వరము నివారణలో ఉపయోగపడుతుంది.
  • ఈ ఆకులను అలాగే తినడం లేదా నీటిలో మరగ పెట్టి కశాయంలా చేసుకోని తాగవచ్చు.

సబ్జా: –                                   

  • ఇది కూడా తులసి జాతికి చెందిన మొక్క. దీని నుండి వచ్చే విత్తనాలలో జౌషధ గుణాలు ఉంటాయి.
  • ఈ విత్తనాలను రాత్రిపూట నీటిలో నానబెట్టి ఉదయం ఆ విత్తనాలను నిమ్మకాయ నీటిలో కలిపి త్రాగవచ్చు. దీని వలన శరీరంలో ఉండే వేడిని నియంత్రించవచ్చు
  • సబ్జా గింజలు బరువు తగ్గడానికి ఉపయోగపడుతుంది అలాగే ఈ సబ్జా గింజలు మలబద్దకాన్ని కూడా దూరం చేస్తాయి.

వాము ఆకు: –

  • ఈ మొక్క ఆకులను జీర్ణక్రియ పెoపొందించెందును వాడతారు. అలాగే జలుబు, దగ్గు, గొంతునొప్పికి కూడా ఉపయోగపడుతుంది.
  • దీని ఆకులను అలాగే నమిలి తినవచ్చు మరియు దీని ఆకులను బజ్జిలలాకూడా వేసుకొని తినవచ్చు.

రణపాల: –

  • దీని యొక్క ఆకులు కిడ్నీలో ఉన్న రాళ్లను కరిగించేoదుకు ఉపయోగిస్తారు.
  • ఈ మొక్క ఆకులను చిన్న చిన్న ముక్కలుగా కోసి సలాడ్స్లో కలిపి తినవచ్చు లేదా సరాసరి అలాగే తినవచ్చ
  • ఆకులతో చేసిన కషాయం తలనొప్పి మరియు స్త్రీల సంబంధిత సమస్యలకు సహాయపడుతుంది.
  • గాయాలను (వ్రణాలను) మరియు తలనొప్పి తగ్గించడానికి రణపాల ఆకులను వాడతారు.

వావిలి: –

  • వావిలి ఆకులను (నిర్గుండి) నొప్పి నివారణకు, వాపులు తగ్గించడానికి, కంటి చూపును మెరుగుపరచడానికి, శ్వాసకోశ సమస్యలకు, కడుపులో పురుగుల నివారణకు మరియు ఇతర అనారోగ్యాలకు ఉపయోగిస్తారు. ఆయుర్వేదంలో ఈ ఆకులను మలేరియా, పుండ్లు, చెవి వ్యాధులు మరియు కఫాన్ని తగ్గించడానికి వాడతారు.
  • ఇది బహువార్షిక మొక్క. దీని ఆకులను వంటి నొప్పులను తగ్గించేందుకు వినియోగిస్తారు. అలాగే ఆకులను నీటిలో మరిగించి ఆ నీటిని వినియోగించుకోవచ్చు.

నిమ్మ గడ్డి: –

  • ఈ మొక్క బహు వార్షిక గడ్డి జాతికి చెందిన మొక్క
  • నిమ్మగడ్డి ఆకులను సువాసన కొరకు హెర్బర్ పానీయాలలో, మరియు వంటలలో వాడతారు.
  • దీనిలో ఉండే సిట్రాల్ అనే రసాయనంకు దోమలను తరిమికొట్టే గుణం ఉంటుంది.

మరువం: –

  • మరువం యొక్క ఆకులను ఎక్కువగా పులు దండల మధ్యలో ‘ఉపయోగిస్తారు.
  • శ్వాసకోశ సమస్యలు : శ్వాసకోశ సంబంధిత రుగ్మతలకు చికిత్సలో ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
  • గాయాల మానుపు : గాయాలను త్వరగా మాన్పడానికి మరియు శరీరం దుర్వాసన రాకుండా నిరోధించడానికి కూడా దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
  • మతపరమైన ఉపయోగాలు (Religious uses): దక్షిణ భారతదేశంలో, వినాయక చవితి పూజలో ఉపయోగించే 21 పత్రాలలో “మరువం” ముఖ్యమైనది.

వట్టివేరు: –

  • ఈ మొక్కల నుండి వచ్చే వేర్లు శరీరానికి చల్ల దనాన్ని కలిగించడానికి, వాపులను తగ్గించుటకు ఉపయోగిస్తారు. ఎండిన వేర్లను చాపలు, విసనకర్రలు, బుట్టల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
  • దీనిని మిద్దె తోటలో చిన్నా మడులలో పెంచుకోవచ్చు. దీని వేర్లు వృద్ది చెందడానికి కనీసం 18 నెలలు సమయం పడుతుంది.

తమలపాకు: –

  • తమలపాకులను అనేక ఆరోగ్య ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగిస్తారు.
  • వీటిలో జీర్ణక్రియను మెరుగుపరచడం, దగ్గు మరియు జలుబు నుండి ఉపశమనం కలిగించడం, గ్యాస్ట్రిక్ అల్సర్లను తగ్గించడం మరియు కీళ్ల నొప్పులను తగ్గించడం వంటి ఔషధ గుణాలు ఉన్నాయి.
  • సాంప్రదాయక ఉపయోగాలతో పాటు, వీటిని తాంబూలంలో భాగంగా కూడా వాడతారు.

  

వినియోగ పద్ధతులు:

  • ఆకులను నేరుగా నమలవచ్చు.
  • దగ్గు మరియు జలుబు కోసం, తమలపాకు రసం తాగవచ్చు లేదా తేనె, యాలకులు, దాల్చినచెక్క వంటివాటితో కలిపి సిరప్‌గా తయారు చేసుకోవచ్చు.
  • గాయాల కోసం, తమలపాకులను పేస్ట్‌లా చేసి గాయంపై పూయవచ్చు.

నల్లేరు: –

  • నల్లేరును కీళ్ల నొప్పులు, వాపు తగ్గిస్తుంది, దగ్గు, శ్లేష్మము తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది,
  • ఎముకలు బలోపేతం చేయడానికి, ఎముకలు విరిగినప్పుడు త్వరగా అతుక్కునేలా చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. బరువు తగ్గడానికి మరియు రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను నియంత్రించడంలో కూడా సహాయపడుతుంది.
  • నల్లేరును పచ్చడి లేదా పొడి రూపంలో ఆహారంలో భాగం చేసుకోవచ్చు.

వాడుకునే విధానాలు:

  • పొడి: నల్లేరు పొడిని రోజూ ఒక టీస్పూన్ చొప్పున గోరువెచ్చని నీరు లేదా పాలతో కలిపి తీసుకోవచ్చు.
  • పచ్చడి: నల్లేరు కాడలతో చేసిన పచ్చడిని ఆహారంలో భాగంగా తీసుకోవచ్చు. ఇది మోకాళ్ల నొప్పుల నుండి ఉపశమనం కలిగిస్తుంది.

తిప్పతీగ: –

  • ఆయుర్వేదంలో ‘అమృతం’ అని పిలుస్తారు
  • దానిలో ఉన్న ఆరోగ్య ప్రయోజనాల వల్ల ఇది తరచుగా వివిధ రూపాలలో ఉపయోగించబడుతుంది.

తిప్పతీగను ఉపయోగించే పద్ధతులు:

  • పొడి (చూర్ణం): తిప్పతీగ కాండాలను ఎండబెట్టి, పొడిగా చేసి ఈ చూర్ణాన్ని తయారు చేస్తారు.
  • ఈ పొడిని తేనె లేదా వేడి నీటితో కలిపి తీసుకుంటారు. రోగనిరోధక శక్తిని పెంచడానికి, జీర్ణక్రియను మెరుగుపరచడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

అశ్వగంధ:-

  • ఇది శతాబ్దాలుగా ఆయుర్వేద వైద్యంలో ఉపయోగిస్తున్నారు, దీని వేర్లు ప్రధానంగా ఒత్తిడి, ఆందోళన తగ్గించడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు.
  • దీని ముఖ్యమైన ఉపయోగాలలో, ఇది నిద్ర నాణ్యతను మెరుగుపరుస్తుంది, రోగనిరోధక శక్తిని బలోపేతం చేస్తుంది.
  • అంతేకాకుండా, ఇది అలసటను తగ్గించి, శక్తి స్థాయిలను, శారీరక పనితీరును పెంచుతుంది, అలాగే మెదడు పనితీరు, జ్ఞాపకశక్తి మరియు ఏకాగ్రతను మెరుగుపరుస్తుంది.
  • మొత్తంగా, అశ్వగంధ శారీరక మరియు మానసిక ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడంలో సహాయపడే ఒక ముఖ్యమైన మూలిక.

సాధారణంగా తీసుకునే విధానం:

  • అశ్వగంధను వేర్లు పొడి (చూర్ణం) రూపంలో, క్యాప్సూల్స్‌ లేదా పానీయాలలో కలిపి తీసుకోవచ్చు. పాలను అశ్వగంధ చూర్ణంతో కలిపి తీసుకోవడం సాధారణ పద్ధతి.

ఇన్సులిన్ ప్లాంట్ (శాస్త్రీయ నామం: కాస్టస్ ఇగ్నియస్):-

  • ఔషధ మొక్క, దీని ఆకులను రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను నియంత్రించడానికి ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు.
  • రక్తంలో చక్కెర స్థాయి తగ్గింపు: ఈ మొక్క ఆకులలో కొరోసోలిక్ యాసిడ్ ఉంటుంది, ఇది ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తిని ప్రేరేపించడంలో సహాయపడుతుంది, తద్వారా రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలను తగ్గిస్తుంది.

     గ్లూకోజ్ మెటబాలిజం మెరుగుదల:

  • దీనిలోని సహజ రసాయనాలు చక్కెరను గ్లైకోజెన్‌గా మార్చడానికి సహాయపడతాయి, తద్వారా జీవక్రియ ప్రక్రియను ప్రోత్సహిస్తాయి.

HB1Ac నియంత్రణ:

  • ఇన్సులిన్ ప్లాంట్ ఆకులను తీసుకోవడం వల్ల HbA1c (గ్లైకోసైలేటెడ్ హిమోగ్లోబిన్) స్థాయిలను కూడా తగ్గించవచ్చు, ఇది మధుమేహ సమస్యలను తగ్గిస్తుంది.

వాడే పద్ధతి: సాధారణంగా రోజుకు ఒకటి లేదా రెండు ఇన్సులిన్ ఆకులను నమిలి తింటారు. కొన్నిసార్లు ఈ ఆకులను ఎండబెట్టి పొడిగా చేసి కూడా వాడతారు.

      సిట్రోనెల్లా:-

  • సిట్రోనెల్లా మొక్క నుండి లభించే నూనె అనేక రకాలైన ప్రయోజనాలకు ఉపయోగపడుతుంది. ఈ నూనెను ఆసియా గడ్డి జాతి మొక్కల నుండి సేకరిస్తారు.

సిట్రోనెల్లా మొక్క యొక్క ఉపయోగాలు:

కీటక వికర్షిణి:

  • దోమలను తరిమికొట్టడం: సిట్రోనెల్లా నూనె దోమలను, ముఖ్యంగా మలేరియాను వ్యాపింపజేసే ఏడెస్ ఈజిప్టి లాంటి దోమలను నివారించడానికి ప్రసిద్ధి చెందింది.
  • ఈగలు, పేలు మరియు ఇతర కొన్ని రకాల కీటకాలను కూడా ఈ మొక్క దూరం చేస్తుంది.

ఉపయోగించే విధానం:

  • ఈ మొక్క ఆకులను నలిపి నేరుగా చర్మంపై రాసుకోవచ్చు, లేదా దీని నూనెను స్ప్రేలు, కొవ్వొత్తులు, లోషన్లలో ఉపయోగిస్తారు.

మాచిపత్రి

  • ఔషధ గుణాలు గల మొక్క. దీనిని కడుపులో నులిపురుగులను నివారించడానికి, చర్మ వ్యాధులు తగ్గించడానికి, మరియు కొన్ని రకాల జ్వరాలకు మందుగా ఉపయోగిస్తారు.
  • మాచిపత్రి ఆకును పేస్ట్ చేసి గాయాలు మరియు వాపు ఉన్న చోట కూడా రాస్తారు.

శంఖపుష్పం

క్లిటోరియా టెర్నేటియా (Clitoria ternatea) మొక్కను తెలుగులో శంఖపుష్పం లేదా శంకుపుష్పి అని పిలుస్తారు. దీనిని ఆయుర్వేదంలో అపరాజిత అని కూడా అంటారు. ఈ మొక్కకు అనేక ఔషధ గుణాలు ఉన్నాయి.

జ్ఞాపకశక్తి (Memory) మరియు మెదడు ఆరోగ్యం:

  • శంఖపుష్పిని ఉత్తమమైన మెదడు టానిక్‌గా పరిగణిస్తారు.
  • ఇది జ్ఞాపకశక్తిని పెంచడానికి (improves memory), ఏకాగ్రతను మెరుగుపరచడానికి (concentration), మరియు తెలివితేటలను వృద్ధి చేయడానికి సహాయపడుతుంది.
  • మానసిక ఒత్తిడి (stress), ఆందోళన (anxiety), మరియు నిద్రలేమి (insomnia) వంటి సమస్యలను తగ్గించడంలో ఇది చాలా ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుంది.
  • అల్జీమర్స్ మరియు మతిమరుపు వంటి వ్యాధుల చికిత్సలో కూడా దీనిని ఉపయోగిస్తారు.

జీర్ణక్రియ (Digestion) మరియు పొట్ట సమస్యలు:

  • ఇది జీర్ణక్రియను మెరుగుపరుస్తుంది.
  • మలబద్ధకం (constipation), అజీర్ణం, మరియు కడుపు పూతల (peptic ulcers) వంటి వాటికి చికిత్సగా ఉపయోగిస్తారు.

చర్మం (Skin) మరియు జుట్టు (Hair) సంరక్షణ:

  • దీనిలో ఉండే యాంటీఆక్సిడెంట్లు చర్మాన్ని డిటాక్సిఫై చేసి, ముడతలు మరియు నల్ల మచ్చలను తగ్గిస్తాయి.
  • శంఖపుష్పి నూనెను తలకు రాయడం వల్ల జుట్టు రాలడం తగ్గి, జుట్టు పెరుగుదలకు తోడ్పడుతుంది.

వాడుక విధానం:

  • శంఖపుష్పిని టీ (బ్లూ టీ) రూపంలో, పొడి (పౌడర్) రూపంలో పాలతో లేదా నీటితో కలిపి, లేదా ఆయుర్వేద వైద్యులు సూచించిన విధంగా కషాయం, క్యాప్సూల్స్ రూపంలో తీసుకోవచ్చు.

పిప్పలి (Pippali – Long Pepper):

  • తెలుగులో పిప్పళ్లు అని పిలుస్తారు. ఆయుర్వేదంలో దీనికి గొప్ప ప్రాధాన్యత ఉంది మరియు అనేక ఆరోగ్య సమస్యలకు దివ్యౌషధంగా ఉపయోగిస్తారు.
  • శ్వాసకోశ సమస్యలు: దగ్గు, జలుబు, ఆస్తమా, బ్రోన్కైటిస్ మరియు సైనస్ వంటి శ్వాసకోశ సంబంధిత సమస్యల చికిత్సలో ఇది చాలా ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుంది. కఫాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
  • జీర్ణక్రియ మెరుగుదల: పిప్పలి జీర్ణ శక్తిని (అగ్నిని) పెంచుతుంది. అజీర్ణం, గ్యాస్ మరియు మలబద్ధకం వంటి సమస్యలను తగ్గించడంలో తోడ్పడుతుంది.
  • బరువు తగ్గడం: ఇది జీవక్రియను వేగవంతం చేస్తుంది, శరీరంలోని అదనపు కొవ్వును కరిగించి బరువు తగ్గడానికి సహాయపడుతుంది.
  • రోగనిరోధక శక్తి: పిప్పలిలో ఉండే ‘పైపెరిన్’ అనే సమ్మేళనం యాంటీఆక్సిడెంట్ మరియు యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది, ఇది రోగనిరోధక శక్తిని పెంచుతుంది.
  • నొప్పులు మరియు వాపులు: దీని యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ గుణాలు వాపులను (దీర్ఘకాలిక మంటను) తగ్గించడానికి మరియు కీళ్లనొప్పుల వంటి సంబంధిత లక్షణాల నుండి ఉపశమనం పొందడానికి సహాయపడతాయి.
  • లైంగిక ఆరోగ్యం: లైంగిక ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన సమస్యలను పరిష్కరించడానికి కూడా పిప్పలిని ఔషధంగా ఉపయోగిస్తారు.
  • గృహ చిట్కా: దగ్గు మరియు జలుబు నుండి తక్షణ ఉపశమనం కోసం, చిటికెడు పిప్పలి పొడిని తేనెతో కలిపి తీసుకోవచ్చు.
  • ఆయుర్వేదంలో, పిప్పలిని తరచుగా శొంఠి (ఎండు అల్లం) మరియు మిరియాలతో కలిపి ” త్రికటు ” అనే శక్తివంతమైన మిశ్రమంగా ఉపయోగిస్తారు.

డా. జి. విద్య, శాస్త్రవేత్త, పసుపు పరిశోధనా స్థానం, డా.ఎం. శ్రీనివాస్, పి. శ్రీనివాస్ మరియు హెచ్. కృష్ణ వేణి, SKLTGHU, ఫోన్ :  7702502185

 

 

Leave Your Comments

పెరటి కోళ్ళలో వచ్చే ముఖ్యమైన వ్యాధులు మరియు నివారణ

Previous article

సుగంధ ద్రవ్యాలు – ఆరోగ్య ఉపయోగాలు

Next article

You may also like