ప్రధాన మంత్రి ధన ధాన్య కృషి యోజన పధకాలు –ప్రగతి వైపుకు రైతు ముందడుగుకు సోపానాలు

ప్రధాన మంత్రి ధన-ధాన్య కృషి యోజన (PMDDKY) అనేది భారత వ్యవసాయాన్ని రైతులకు మరింత ఉత్పాదకత, స్థిరమైన మరియు ఆర్థికంగా లాభదాయకంగా మార్చడం ద్వారా విప్లవాత్మక మార్పులను తీసుకురావడానికి ప్రారంభించబడిన ఒక నూతన ప్రభుత్వ కార్యక్రమం. PMDDKY వ్యవసాయం తక్కువ పంట దిగుబడి, నీటి కొరత మరియు వనరులకు పరిమిత ప్రాప్యత వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్న 100 పనితీరు లేని జిల్లాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంది. ఆరు సంవత్సరాలకు (2025-26 నుండి 2030-31 వరకు) ₹24,000 కోట్ల వార్షిక బడ్జెట్‌తో, మొత్తం ₹1.44 లక్షల కోట్లతో, ఈ పథకం 1.7 కోట్ల మంది రైతులకు, ముఖ్యంగా 2 హెక్టార్ల కంటే తక్కువ భూమిని కలిగి ఉన్న చిన్న మరియు సన్నకారు రైతులకు మద్దతు ఇవ్వడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది, వీరు భారతదేశ వ్యవసాయ జనాభాలో 86% ఉన్నారు. ప్రధాన మంత్రి ధన  ధాన్య కృషి యోజన (PMDDKY) కింద, 2025-26 కేంద్ర బడ్జెట్‌లో ప్రకటించిన విధంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని నాలుగు  వ్యవసాయ జిల్లాలు, అన్నమయ్య, శ్రీ సత్యసాయి, అనంతపురం మరియు అల్లూరి సీతారామ రాజు  ఎంపికయ్యాయి.  పథకాలు, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు మెరుగైన వ్యవసాయ పద్ధతుల కలయిక ద్వారా వ్యవసాయాన్ని ప్రోత్సహించడానికి నాలుగు జిల్లాలు ఎంపిక చేయబడ్డాయి.

PMDDKY, 11 మంత్రిత్వ శాఖలలో ఇప్పటికే ఉన్న 36 వ్యవసాయ పథకాలను ఏకీకృతం చేస్తుంది, వీటిలో PM-KISAN (నగదు బదిలీలు), PMFBY (పంట భీమా), PMKSY (నీటిపారుదల), మరియు రాష్ట్రీయ కృషి వికాస్ యోజన (RKVY) ఉన్నాయి, వీటిని ప్రయత్నాలను క్రమబద్ధీకరించడానికి మరియు ప్రభావాన్ని పెంచడానికి ఏకీకృత కార్యక్రమంగా రూపొందిస్తుంది. నీటిపారుదల, నిల్వ, రుణాలు, శిక్షణ మరియు ఆధునిక సాంకేతిక మద్దతును అందించడం ద్వారా, PMDDKY రైతు ఆదాయాలను పెంచడానికి, ఆహార భద్రతను నిర్ధారించడానికి మరియు స్వావలంబన భారతదేశం అయిన ఆత్మనిర్భర్ భారత్‌ను ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. స్థిరమైన వ్యవసాయం ద్వారా గ్రామీణ వర్గాలకు సాధికారత కల్పించడం ద్వారా “పేదరికం లేని భారతదేశం”ను సృష్టించడానికి ఇది ఒక మూలస్తంభంగా కేంద్ర వ్యవసాయ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ అభివర్ణించారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అన్నమయ్య, శ్రీ సత్యసాయి, అనంతపురం (అనంతపురం), మరియు అల్లూరి సీతారామ రాజు నాలుగు జిల్లాలో క్షీణించిన నేల సామర్ధత , ఋతుపవనాలపై ఆధారపడిన వ్యవసాయము, కరువులు లేదా అకాల వర్షాల కారణం గా  పంట వైఫల్యాలకు దారితీస్తుంది దీనికి తోడు   పాత వ్యవసాయ పద్ధతులు లేదా తగినంత నీటిపారుదల లేకపోవడం వల్ల పంటల దిగుబడి కూడా  తక్కువ.

• చిన్న కమతాలు: దాదాపు 86% మంది రైతులు 2 హెక్టార్ల కంటే తక్కువ భూమిని కలిగి ఉన్నారు, నెలకు సగటున ₹10,218 సంపాదిస్తున్నారు (NSSO 2019), ఇది తరచుగా కుటుంబ అవసరాలను తీర్చడానికి సరిపోదు, ఇది అప్పులు మరియు బాధలకు దారితీస్తుంది.
• ఆధునిక వనరుల లేకపోవడం: చాలా మంది రైతులు అధిక-నాణ్యత విత్తనాలు, బయో-ఎరువులు లేదా ట్రాక్టర్లు లేదా హార్వెస్టర్ల వంటి యాంత్రిక పరికరాలను కొనుగోలు చేయలేరు, ఇది ఉత్పాదకత మరియు సామర్థ్యాన్ని పరిమితం చేస్తుంది.
• పంటకోత తర్వాత నష్టాలు: టమోటాలు మరియు మామిడి వంటి 20% వరకు పంటలు తగినంత నిల్వ సౌకర్యాలు లేకపోవడం వల్ల పాడైపోతాయి, దీని ఫలితంగా వార్షిక నష్టం ₹50,000 కోట్లకు చేరుకుంటుంది (ICAR 2023).
• తక్కువ రైతు ఆదాయం: మార్కెట్ అసమర్థతలు మరియు మధ్యవర్తులపై ఆధారపడటం లాభాలను తగ్గిస్తాయి, రైతులను పేదరికం మరియు అప్పుల చక్రాలలో చిక్కుకుపోతాయి.

PMDDKY లక్ష్యాలు:

• అధిక-నాణ్యత గల వనరులు  మరియు సాంకేతికత ద్వారా పంట దిగుబడిని 20-30% పెంచండి.
• డ్రిప్ మరియు స్ప్రింక్లర్ వంటి అధునాతన నీటిపారుదల వ్యవస్థలతో రుతుపవనాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించండి.
• సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి సరసమైన సాధనాలు మరియు యాంత్రీకరణను అందించండి.
• కోత తర్వాత నష్టాలను 5% కంటే తక్కువకు తగ్గించడానికి నిల్వ మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మించండి.
• COVID-19 వంటి ఆర్థిక అంతరాయాల కారణంగా 2022 నుండి ప్రభుత్వం విస్తరించిన లక్ష్యానికి అనుగుణంగా, 2030 నాటికి రైతుల ఆదాయాలను రెట్టింపు చేయడానికి రుణాలు మరియు ప్రత్యక్ష మార్కెట్ ప్రాప్యతను అందించండి.
• నేల మరియు నీటి వనరులను రక్షించడానికి సేంద్రీయ వ్యవసాయం వంటి స్థిరమైన పద్ధతులను ప్రోత్సహించండి.
• ఆదాయ వనరులను వైవిధ్యపరచడానికి మహిళలు, యువత మరియు అనుబంధ రంగాలకు (ఉదా., పాడి, మత్స్య, కోళ్ల) మద్దతు ఇవ్వండి.
• భారతదేశం దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి ఆహార ధాన్యాలు, పప్పుధాన్యాలు మరియు నూనెగింజలలో స్వయం సమృద్ధిని సాధించండి.
• ఈ సవాళ్లను పరిష్కరించడం ద్వారా, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడం, పేదరికాన్ని తగ్గించడం మరియు వ్యవసాయాన్ని ఆచరణీయమైన మరియు ఆకర్షణీయమైన వృత్తిగా మార్చడం PMDDKY లక్ష్యం.

PMDDKY యొక్క ముఖ్య ప్రయోజనాలు

• ఆధిక పంట దిగుబడులు : అధిక దిగుబడినిచ్చే విత్తనాలు (ఉదా., హెక్టారుకు 4 టన్నుల దిగుబడినిచ్చే హైబ్రిడ్ గోధుమలు), బయో-ఎరువులు మరియు ఉత్పత్తిని పెంచడానికి సీడ్ డ్రిల్స్ వంటి యాంత్రిక సాధనాలకు అవకాశం .
• అధిక ఆదాయం: పప్పుధాన్యాలు (₹80-100/kg) మరియు కూరగాయలు వంటి అధిక విలువ కలిగిన పంటలతో పంటల మార్పిడి మరియు 20-40% లాభాలను పెంచడానికి యాప్‌ల ద్వారా ప్రత్యక్ష మార్కెట్ల అనుసంధానం .
• సుస్థిర వ్యవసాయం: నేల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి మరియు పర్యావరణ ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి సేంద్రీయ ఎరువులు, నీటిని ఆదా చేసే నీటిపారుదల మరియు వాతావరణ పరిస్థితులను తట్టుకునే పంటలు వేసుకోవడం..
• నీటిపారుదల పద్దతులు : నీటి లభ్యతను బట్టి బిందు మరియు స్ప్రింక్లర్ పద్దతుల ద్వారా మెట్ట  ప్రాంతాలలో ఏడాది పొడవునా పంటలను సాగు చేసుకోవచ్చు..
• నిల్వ సౌకర్యాలు: పండ్లు, కూరగాయలు మరియు పాల ఉత్పత్తులు వంటి 20% పాడైపోయే పదార్థాల చెడిపోకుండా నిరోధించడానికి గ్రామ మరియు బ్లాక్-స్థాయి గిడ్డంగులు మరియు శీతలీకరణ పద్దతుల ద్వారా నిల్వ సౌకర్యాలు .
• ఆర్థిక సహాయం: కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డులు లేదా నాబార్డ్ ద్వారా సబ్సిడీలు (ఇన్‌పుట్‌లపై 50-80% తగ్గింపు) మరియు రుణాలు (స్వల్పకాలిక: ₹50,000–₹1 లక్ష; దీర్ఘకాలిక: ₹1–10 లక్షలు).
• మార్కెట్ అనుసంధానం : రైతులను నేరుగా కొనుగోలుదారులతో అనుసంధానించడానికి, మధ్యవర్తులను తగ్గించడానికి మరియు లాభాలను పెంచడానికి e-NAM మరియు కొత్త PMDDKY యాప్‌ల వంటి డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు.
• శిక్షణ మరియు నైపుణ్య అభివృద్ధి: ఆధునిక వ్యవసాయం, డ్రోన్ వాడకం మరియు తేనెటీగల పెంపకం వంటి అనుబంధ కార్యకలాపాలపై కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు (KVKలు), వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు మరియు ప్రైవేట్ భాగస్వాములచే ఉచిత వర్క్‌షాప్‌లు.
• మహిళా సాధికారత: పాడి లేదా సేంద్రీయ వ్యవసాయం వంటి కార్యకలాపాల కోసం శిక్షణ, రుణాలు మరియు మార్కెట్ లింకేజీలతో 10,000 మహిళా ఉత్పత్తిదారుల సమూహాలకు మద్దతు.
• ప్రపంచ బహిర్గతం: ఇజ్రాయెల్ (బిందు సేద్యంలో నైపుణ్యం), జపాన్ (ఖచ్చితమైన వ్యవసాయం) లేదా నెదర్లాండ్స్ (గ్రీన్‌హౌస్ టెక్నాలజీ) వంటి దేశాలలో 500 మంది రైతులకు పూర్తిగా నిధులతో కూడిన అంతర్జాతీయ శిక్షణ.
• ఈ ప్రయోజనాలు వ్యవసాయాన్ని సమర్థవంతంగా, లాభదాయకంగా మరియు స్థితిస్థాపకంగా మార్చడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి, ఆరు సంవత్సరాలలో 1.7 కోట్ల మంది రైతులను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి.

PMDDKY కి ఎవరు దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు?

• చిన్న మరియు సన్నకారు రైతులు: 2 హెక్టార్ల కంటే తక్కువ భూమి ఉన్నవారు, భారతదేశ రైతుల్లో 86% మంది మరియు తక్కువ దిగుబడి మరియు పరిమిత వనరుల వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్న రైతులు.
• మహిళా రైతులు: వ్యవసాయం లేదా పాడి, కోళ్ల పెంపకం, తేనెటీగల పెంపకం లేదా సేంద్రీయ కూరగాయల సాగు వంటి అనుబంధ కార్యకలాపాలలో నిమగ్నమైన మహిళలు, ముఖ్యంగా నమోదిత ఉత్పత్తిదారుల సమూహాలలో ఉన్నవారు.
• యువ రైతులు: ఆధునిక వ్యవసాయ పద్ధతులను అవలంబించే యువత లేదా సేంద్రీయ వ్యవసాయం లేదా విలువ ఆధారిత ఉత్పత్తి సంస్థలు (ఉదా., ప్యాక్ చేసిన సుగంధ ద్రవ్యాలు) వంటి వ్యవసాయ వ్యాపారాలను ప్రారంభించిన యువ రైతులు.

పెద్ద రైతులు మరియు ప్రైవేట్ కంపెనీలు ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాలు (PPPలు) ద్వారా నిల్వ యూనిట్లు, ప్రాసెసింగ్ ప్లాంట్లు లేదా సాంకేతిక వ్యాప్తి వంటి మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడానికి పాల్గొనవచ్చు. అర్హత సాధించడానికి రైతులు ఎంచుకున్న జిల్లాల్లో నివసించాలి లేదా వ్యవసాయం చేయాలి మరియు ధృవీకరణ ప్రయోజనాలు నిజమైన లబ్ధిదారులకు చేరేలా చేస్తుంది.

PMDDKY కి ఎలా దరఖాస్తు చేసుకోవాలి?

PM-KISAN మరియు PMFBY వంటి సారూప్య పథకాల ఆధారంగా, ఇక్కడ దశల వారీ మార్గదర్శిని సూచించడం జరిగినది:

• జిల్లా చేరికను ధృవీకరించండి: మీ ప్రాంతం చేర్చబడిందో లేదో నిర్ధారించడానికి మీ స్థానిక కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం (KVK), జిల్లా కలెక్టర్ కార్యాలయం లేదా గ్రామ పంచాయతీని సందర్శించండి.
• జిల్లా ధన ధాన్య సమితిని సంప్రదించండి: ప్రతి జిల్లాలో వ్యవసాయ అధికారులు, స్థానిక నాయకులు మరియు మహిళా ప్రతినిధులు ఉన్నారు, దరఖాస్తుదారులకు మార్గనిర్దేశం చేయడానికి మరియు దరఖాస్తులను ప్రాసెస్ చేయడానికి జిల్లా కలెక్టర్ నేతృత్వంలో ఒక కమిటీ ఉంటుంది.
• రిజిస్ట్రేషన్ వివరాలు: మీ పేరు, చిరునామా, ఆధార్ నంబర్, భూమి పరిమాణం, పండించిన పంటలు (ఉదా., బియ్యం, పప్పుధాన్యాలు, కూరగాయలు) మరియు అనుబంధ కార్యకలాపాలు (ఉదా., పాడి లేదా తేనెటీగల పెంపకం) అందించండి. రిజిస్ట్రేషన్ ఆన్‌లైన్ లేదా ఆఫ్‌లైన్‌లో ఉండవచ్చు.
• పత్రాలను సమర్పించండి: అర్హత మరియు వ్యవసాయ స్థితిని నిరూపించడానికి అవసరమైన పత్రాలను (క్రింద జాబితా చేయబడినవి) పంచుకోండి.
• కావాల్సిన ప్రయోజనాలను ఎంచుకోవడం : మీ అవసరాల ఆధారంగా విత్తనాలు, నీటిపారుదల వ్యవస్థలు, రుణాలు, నిల్వ యాక్సెస్ లేదా శిక్షణ వంటి నిర్దిష్ట మద్దతును ఎంచుకోండి.
• ధృవీకరణ ప్రక్రియ: అర్హతను నిర్ధారించడానికి మరియు మోసాన్ని నిరోధించడానికి సమితి డాక్యుమెంట్ తనిఖీలు, క్షేత్ర సందర్శనలు లేదా డిజిటల్ రికార్డుల ద్వారా వివరాలను ధృవీకరిస్తుంది.
• ప్రయోజనాలను పొందడం : ఆమోదించబడిన రైతులు ధృవీకరణ తర్వాత 2-4 వారాలలోపు సబ్సిడీలు, రుణాలు లేదా నిల్వ మరియు శిక్షణకు యాక్సెస్ పొందుతారు.

PMDDKY కి అవసరమైన పత్రాలు

PM-KISAN మరియు PMFBY వంటి పథకాల అవసరాల ఆధారంగా, ఈ క్రింది పత్రాలు అవసరమవుతాయి:

• ఆధార్ కార్డ్: గుర్తింపు ధృవీకరణ కోసం మరియు సబ్సిడీలు లేదా రుణాలు వంటి ప్రయోజనాలకు లింక్ చేయడానికి తప్పనిసరి.
• భూమి యాజమాన్య పత్రాలు: మీరు భూమిని వ్యవసాయం చేస్తున్నారని నిర్ధారించడానికి భూమి రికార్డులు, పట్టా లేదా లీజు ఒప్పందాలు.
• బ్యాంక్ ఖాతా వివరాలు: ప్రత్యక్ష ప్రయోజన బదిలీలు లేదా రుణ పంపిణీ కోసం పాస్‌బుక్ లేదా బ్యాంక్ స్టేట్‌మెంట్.
• రైతు ID: కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డ్, PM-KISAN ID, లేదా ఇతర వ్యవసాయ IDలు, అందుబాటులో ఉంటే, ధృవీకరణను క్రమబద్ధీకరించడానికి.
• చిరునామా రుజువు: ఎంచుకున్న జిల్లాలో నివాసాన్ని నిర్ధారించడానికి రేషన్ కార్డ్, ఓటరు ID లేదా యుటిలిటీ బిల్లు.
• పాస్‌పోర్ట్-సైజు ఛాయాచిత్రాలు: రిజిస్ట్రేషన్ ఫారమ్‌ల కోసం ఇటీవలి ఫోటోలు.
• మహిళా ఉత్పత్తిదారుల సమూహ ధృవీకరణ పత్రం: రిజిస్టర్డ్ గ్రూపులలో భాగంగా దరఖాస్తు చేసుకునే మహిళలకు, వారి సభ్యత్వాన్ని ధృవీకరించడానికి.
• FPO రిజిస్ట్రేషన్ సర్టిఫికేట్: షేర్డ్ స్టోరేజ్ లేదా రుణాలు వంటి సామూహిక ప్రయోజనాలను కోరుకునే రైతు సమూహాలకు.
• కుల ధృవీకరణ పత్రం: అదనపు ప్రయోజనాలను పొందడానికి రిజర్వ్డ్ కేటగిరీల (ఉదా., SC/ST) కింద దరఖాస్తు చేసుకునే రైతులకు.
• నేల ఆరోగ్య కార్డు: ఐచ్ఛికం, భూమి అవసరాలను అంచనా వేయడానికి మరియు ఎరువులు లేదా విత్తనాలు వంటి అనుకూలీకరించిన ఇన్‌పుట్‌లను స్వీకరించడానికి.

దరఖాస్తు ప్రక్రియ అధికారికంగా ప్రకటించిన తర్వాత రైతులు ఈ పత్రాల యొక్క అసలైనవి మరియు కాపీలను సిద్ధం చేసుకోవాలి మరియు ఏవైనా అదనపు లేదా జిల్లా-నిర్దిష్ట అవసరాల కోసం వారి స్థానిక జిల్లా ధన్ ధాన్య సమితితో తనిఖీ చేయాలి.₹24,000 కోట్ల వార్షిక బడ్జెట్ ఈ క్రింది విధంగా కేటాయించబడింది: సబ్సిడీల కోసం 40%, మౌలిక సదుపాయాల కోసం 30% (నిల్వ, నీటిపారుదల), రుణాల కోసం 20% మరియు శిక్షణ మరియు మార్కెట్ మద్దతు కోసం 10%. ఇది జిల్లా-నిర్దిష్ట వ్యవసాయ అవసరాల ఆధారంగా తగిన మద్దతును నిర్ధారిస్తుంది.

డా. కె . తేజేశ్వర రావు, డా. పి.వి. రమేష్ బాబు, డా . బి. సహదేవ రెడ్డి, డా . యం. వి. కృష్ణాజి మరియు   డా . టి.శ్రీనివాస్,ప్రాంతీయ వ్యవసాయ పరిశోధన స్థానము, మారుటేరు,  ఆచార్య యన్. జి . రంగా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం.