వర్మీకంపోస్టింగ్ సూత్రాలు మరియు పద్ధతులు

వర్మీకంపోస్టింగ్ అనేది వానపాములు మరియు సూక్ష్మజీవుల ప్రక్రియ పై ఆధారపడి ఉంటుంది, ఇది నేలను సారవంతంగాను మరియు మొక్కలకు పోషకాల మూలంగా మార్చడానికి సహాయపడుతుంది. వర్మీకంపోస్టింగ్ తయారీ చిన్న మరియు పెద్ద స్థాయిలో జరుగుతుంది. వర్మీకంపోస్ట్ అనేది వానపాములను ఉపయోగించి ఉత్పత్తి చేసే ప్రక్రియ, దీని ద్వారా కుళ్ళిపోతున్న కూరగాయలు లేదా ఆహార వ్యర్థాలు మరియు వర్మికాస్ట్ మిశ్రమాన్ని తయారు చేస్తారు. వర్మీకంపోస్ట్ ట్యాంక్ యొక్కపిహెచ్ సాధారణంగా 6 నుండి 7 మధ్య ఉంటుంది. ఇది దానిని కొద్దిగా ఆల్కలీన్‌గా చేస్తుంది.

వర్మీకంపోస్ట్ తయారీ :-

వర్మీకంపోస్ట్ తయారీకి వ్యర్థాలను వేయడానికి కాంక్రీట్ బేస్ అవసరం. వదులుగా ఉన్న నేల వానపాములను మట్టిలోకి వెళ్ళడానికి అనువుగా మరియు నీరు పోసేటప్పుడు, కరిగే పోషకాలన్నీ నీటితో పాటు నేలలోకి వెళ్తాయి. వర్మీకంపోస్టింగ్ ప్రక్రియలో వానపాముల కార్యకలాపాలకు సంబంధించి రెండు వేర్వేరు దశలు ఉంటాయి. 1) వానపాములు జీర్ణవ్యవస్థకు సంబంధించిన ప్రక్రియల ద్వారా సేంద్రీయ వ్యర్థాలను తిని ప్రాసెస్ చేసే క్రియాశీల దశ, తద్వారా దాని భౌతిక స్థితి మరియు సూక్ష్మజీవుల కూర్పును మారుస్తుంది మరియు (2) పరిపక్వ దశ.

వర్మీకంపోస్టింగ్‌లో ఉపయోగించే వానపాముల రకాలు :-

వివిధ రకాల వానపాములను వర్మీకంపోస్టింగ్‌లో ఉపయోగిస్తున్నారు, కానీ ప్రస్తుతం ఐసెనియా ఫెటిడా మాత్రమే ఉపయోగించడానికి సిఫార్సు చేయబడినది. ఈ వానపాములను అనేక సాధారణ పేర్లతో పిలుస్తారు, కానీ ఎక్కువగా రెడ్ విగ్లర్ మరియు టైగర్ వార్మ్ అనే రెండు రకాలు ఎక్కువ వాడకంలో ఉన్నాయి. వానపాములను మూడు ప్రధాన సమూహాలుగా విభజించవచ్చు- ఫ్లాట్ వార్మ్స్, సెగ్మెంటెడ్ వార్మ్స్ మరియు రౌండ్‌వార్మ్స్, వీటిలో ఎక్కువ భాగం కాళ్ళు లేకుండా పొడవైన, మృదువైన శరీరాన్ని కలిగి ఉంటాయి. అయితే, అనేక సెగమెంట్స్ కలిగి ఉన్న వార్మ్స్ ని పారాపోడియా అని పిలుస్తారు, ఇవి ప్రాకడానికి ఉపయోగపడతాయి.

వర్మీకంపోస్టింగ్ సూత్రాలు :-

వర్మీకంపోస్టింగ్ ప్రక్రియ ప్రధానంగా నేలకు పోషకాలను అందించడానికి అవసరం. కంపోస్ట్ అనేది సహజ ఎరువు, ఇది పెరుగుతున్న మొక్కలకు నీటిని సులభంగా ప్రవహించడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. ప్రధానంగా ఈ ప్రక్రియలో వానపాములను ఉపయోగిస్తారు ఎందుకంటే అవి సేంద్రియ పదార్థాన్ని కబలిస్తాయి మరియు వాటి జీర్ణవ్యవస్థ ద్వారా కాస్టింగ్‌లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

వర్మీకంపోస్టింగ్ పద్ధతులు :-

బెడ్ పద్ధతి :- ఇది సేంద్రీయ పదార్థాల బెడ్‌లను తయారు చేయడానికి సులభమైన పద్ధతి.

పిట్ పద్ధతి :- ఈ పద్ధతిలో, సేంద్రియ పదార్థాన్ని సిమెంట్ చేసిన గుంటలలో సేకరిస్తారు. అయితే, ఈ పద్ధతిలో గాలి ప్రసరణ లోపం మరియు నీరు నిలిచిపోవడం వంటి సమస్యలు ఉన్నందున ఇది ప్రముఖమైనది కాదు.

అవసరమైన సామాగ్రి :-

గడ్డి తో తయారైన పైకప్పు, ఒక పెద్ద డబ్బా (ప్లాస్టిక్ లేదా సిమెంటు ట్యాంక్), నేల లేదా ఇసుక, ఆవు పేడ, గోనె సంచులు, కలుపు జీవపదార్థం, వరి పొలాల నుండి సేకరించిన పొడి గడ్డి మరియు ఆకులు, పొలాలు మరియు వంటగది నుండి సేకరించిన జీవఅధోకరణ వ్యర్థాలు, వానపాములు (యూడ్రిలస్ యూజీనియా), నీరు

తయారు చేయు విధానం :-

1. కంపోస్ట్ తయారీకి ప్లాస్టిక్ లేదా కాంక్రీట్ ట్యాంక్‌ను ఉపయోగించవచ్చు. ట్యాంక్ పరిమాణం ముడి పదార్థాల లభ్యతపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
2. బయోమాస్‌ను సేకరించి దాదాపు 8-12 రోజులు ఎండలో ఉంచండి.
3. కట్టర్‌ని ఉపయోగించి అవసరమైన పరిమాణానికి కత్తిరించాలి.
4. ఆవు పేడ స్లర్రీని సిద్ధం చేసి, త్వరగా కుళ్ళిపోయేలా కుప్పపై చల్లాలి.3
5. ట్యాంక్ దిగువన (2-3 అంగుళాలు) మట్టి లేదా ఇసుక పొర ఉండేలా చూడాలి
6. పొలాలు మరియు వంటగది నుండి సేకరించిన పాక్షికంగా కుళ్ళిపోయిన ఆవు పేడ, ఎండిన ఆకులు మరియు ఇతర జీవఅధోకరణం చెందే వ్యర్థాలను కలపడం వల్ల ఫైన్ బెడ్డింగ్‌ను సిద్ధం చేయవచ్చు. వాటిని ఇసుక పొరపై సమానంగా ఉండేలా పరచాలి.
7. తరిగిన బయో-వేస్ట్ మరియు పాక్షికంగా కుళ్ళిపోయిన ఆవు పేడ రెండింటినీ పొరల వారీగా ట్యాంక్‌లో 0.5-1.0 అడుగుల లోతు వరకు వేయాలి.
8. అన్ని బయో-వేస్ట్‌లను కలిపిన తర్వాత, వానపాములను మిశ్రమంపై వాదలాలి మరియు కంపోస్ట్ మిశ్రమాన్ని పొడి గడ్డి లేదా గోనె సంచులతో కప్పాలి.
9. కంపోస్ట్‌లోని తేమను నిలకడగా ఉంచడానికి క్రమం తప్పకుండా నీటిని చల్లాలి.
10. చీమలు, బల్లులు, ఎలుకలు, పాములు మొదలైన వాటి ప్రవేశాన్ని నిరోధించడానికి ట్యాంక్‌ను గడ్డి తో కప్పాలి మరియు వర్షపు నీరు మరియు ప్రత్యక్ష సూర్యకాంతి నుండి కంపోస్ట్‌ను రక్షణ కలిగించాలి.
11. కంపోస్ట్ వేడెక్కకుండా ఉండటానికి తరచుగా తనిఖీ చేయాలి.
12. సరైన తేమ మరియు ఉష్ణోగ్రత ఉండేలా జాగ్రత్త తీసుకోవాలి.
13. 24వ రోజు తర్వాత, దాదాపు 4000 నుండి 5000 కొత్త వానపాములను ప్రవేశపెడతారు మరియు మొత్తం ముడి పదార్థాన్ని వర్మి కంపోస్ట్‌గా మారుస్తారు.

కంపోస్టింగ్ వార్మ్స్ యొక్క ప్రాథమిక వాతావరణ అవసరాలు :-

ఎ) ఉష్ణోగ్రత :- రెడ్ విగ్లర్ యొక్క గరిష్ట పెరుగుదల 19  నుండి 29 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్  ఉష్ణోగ్రత పరిధిలో జరుగుతుంది. కంపోస్టింగ్ వానపాములు 85º F కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలను స్వల్ప కాలానికి తట్టుకోగలవు, కానీ చాలా కాలం పాటు అధిక ఉష్ణోగ్రతలకు గురైతే చనిపోతాయి.

బి) తేమ :- వానపాముల మనుగడకు నీరు తప్పనిసరి. పెరుగుదలకు సరైన తేమ శాతం 70 శాతం నుండి 85 శాతం వరకు ఉండాలి. ఇది సూక్ష్మజీవుల కంపోస్టింగ్ పైల్స్ కంటే కొంచెం తడిగా ఉంటుంది, ఇవి సాధారణంగా 50 శాతం నుండి 60 శాతం వరకు తేమను కలిగి ఉంటాయి.

1. C) కార్బన్ నైట్రోజన్ (C: N) నిష్పత్తి :- కంపోస్ట్ పురుగులు ఏ రకమైన సేంద్రీయ పదార్థాన్ని అయినా జీర్ణం చేస్తాయి, కానీ అవి సూక్ష్మజీవుల కంపోస్టింగ్‌కు సాధారణం కంటే ఎక్కువ మొత్తంలో కార్బన్‌ను ఇష్టపడతాయి. ఎరువు, వంటగది వ్యర్థాలు, కాఫీ నేలలు మరియు తాజాగా కత్తిరించిన గడ్డి వంటి సేంద్రీయ వ్యర్థాలలో చాలా నైట్రోజన్ (N) ఉంటుంది. పురుగు ఆహారంలో కార్బన్ మరియు నైట్రోజన్ నిష్పత్తిని కార్బన్ మరియు నైట్రోజన్ నిష్పత్తి (C: N) అంటారు. వాటి ఆహారంలో C: N 50 కంటే ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు పురుగులు వృద్ధి చెందుతాయి.

వర్మీకంపోస్టింగ్ వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు :-

1. నేల భౌతిక నిర్మాణాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది.
2. నేల యొక్క సారవంతమైన స్థితి మరియు నీటి నిరోధకతను పెంచుతుంది.
3. అంకురోత్పత్తి, మొక్కల పెరుగుదల మరియు పంట దిగుబడికి సహాయపడుతుంది.
4. ఆక్సిన్లు, గిబ్బరెల్లిక్ ఆమ్లం మొదలైన మొక్కల పెరుగుదల హార్మోన్లతో నేలను పోషిస్తుంది.
5. మొక్కల వేర్లు పెరగడాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది.

వర్మీకంపోస్టింగ్ యొక్క ప్రతికూలతలు :-

1. ఇది చాలా సమయం తీసుకునే ప్రక్రియ మరియు సేంద్రీయ పదార్థాన్ని ఉపయోగకరమైన రూపాలుగా మార్చడానికి ఆరు నెలల వరకు సమయం పడుతుంది.
2. ఇది చాలా దుర్వాసనను విడుదల చేస్తుంది.
3. వర్మీకంపోస్టింగ్ అధిక నిర్వహణ. దాణాను క్రమానుగతంగా జోడించాలి మరియు పురుగులు తినడానికి ఎక్కువ నీరు పోయకుండా జాగ్రత్త తీసుకోవాలి.

4.బిన్/ట్యాంక్ చాలా పొడిగా లేదా చాలా తడిగా ఉండకూడదు.

5.తేమ స్థాయిలను క్రమానుగతంగా పర్యవేక్షించాలి. అవి తెగుళ్ళు మరియు పండ్ల ఈగలు, సెంటీపీడ్ మరియు ఈగలు వంటి వ్యాధికారకాల పెరుగుదలను పెంచుతాయి.

ముగింపు :-  వర్మీకంపోస్టింగ్ అనేది వానపాములను ఉపయోగించి కంపోస్ట్ తయారు చేయడానికి శాస్త్రీయ పద్ధతి. అవి సాధారణంగా నేలలో నివసిస్తాయి, బయోమాస్‌ను తింటాయి మరియు దానిని జీర్ణమైన రూపంలో విసర్జిస్తాయి. వర్మీకంపోస్టింగ్ అనేది చిన్న మరియు పెద్ద స్థాయిలో అధిక నాణ్యత గల నేల సవరణలను సృష్టించడానికి ఒక ప్రయోజనకరమైన మార్గం. సాంప్రదాయ వర్మీకంపోస్టింగ్ పద్ధతి నుండి పూర్తిగా పరిణతి చెందిన ఉత్పత్తికి 45-60 రోజులు పడుతుంది, ఇది రోటరీ డ్రమ్ కంపోస్టింగ్ టెక్నిక్ కంటే 25-30 రోజులు ఎక్కువ. వానపాములకు చీమలు, సెంటిపెడెస్, పక్షులు, పాములు, టోడ్లు, కారబిడ్ బీటిల్స్ మరియు నెమటోడ్‌లు వంటి కొన్ని సహజ శత్రువులు ఉన్నారు. వానపాములను నియంత్రించడానికి పురుగుమందులను వేయవద్దు. వానపాములు సేంద్రీయ వ్యర్థ పదార్థాలను తిని మలవిసర్జనను ఇస్తాయి.

సీలోతు రాకేష్, క్షేత్ర అధికారి, జి.రగోత్తుమన్ అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్, కొబ్బరి అభివృద్ది బోర్డు, ఫోన్:8790012858, 7904890624